Πρόσφατα Τεύχη

Δείτε με μία ματιά τα πιο πρόσφατα τεύχη από το Ασφαλιστικό Marketing

Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Οκτωβρίου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Σεπτεμβρίου  2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Ιουλίου - Αυγούστου 2016Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Ιουνίου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Μαΐου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Απριλίου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Μαρτίου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Φεβρουαρίου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Ιανουαρίου 2016 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Δεκεμβρίου 2015 Ασφαλιστικό Μάρκετινγκ Εξώφυλλο Τεύχος Οκτωβρίου 2016

Newsletter

Κάντε εγγραφή στο Newsletter του Ασφαλιστικού Μάρκετινγκ για να λαμβάνετε sneak peaks από τα νέα μας τεύχη αλλά και να μαθαίνετε πρώτοι  για τις προνομιακές μας εκπτώσεις.

2 × two =

fourteen − 6 =

«Δημόσιες Σχέσεις είναι όλα, μην τα ψάχνεις». Φράση δυσαρέσκειας και σήμα κατατεθέν της εποχής μας. Προαγωγές που χάθηκαν, προσλήψεις που δεν έγιναν, συμφωνίες που δεν κλείστηκαν, καριέρες που έληξαν και δουλειές που δεν πάρθηκαν. Όλα, είναι «Δημόσιες Σχέσεις». Ο όρος είναι ηλικίας μερικών δεκαετιών. Η έννοια όμως, πόσο παλιά είναι; Και πώς φτάσαμε να θεωρείται απαρχή πασών των δραστηριοτήτων στην ελληνική τουλάχιστον, καθημερινότητα;

Πολλοί πιστεύουν ότι οι δημόσιες σχέσεις δεν έχουν ιστορία. Όμως, όταν εξεταστούν από μια ευρύτερη και γενική θεώρηση, ανακαλύπτουμε ότι οι ρίζες τους φτάνουν στο βάθος της Ιστορίας της ανθρωπότητας – στην οποία ανατρέχουμε πάντοτε για να βρούμε τις ρίζες θεσμών και συστημάτων που έχουν στην εποχή μας μεγάλη σημασία στην κοινωνική συγκρότηση και οργάνωση.

Οι Δημόσιες Σχέσεις στην Εποχή της Προϊστορίας

Κατά την εποχή αυτή η κατεργασία του λίθου είναι μια απ’ τις κύριες, όχι όμως και η αποκλειστική, μορφές δραστηριότητας των πρώτων ανθρώπων. Άλλες δραστηριότητές τους, όπως το κυνήγι και η γεωργία, χαρακτηρίζουν το είδος της ζωής τους και ορίζουν σαφέστερα τη συγκρότηση κοινωνικών ομάδων. Την εποχή αυτή από άποψη «σχέσεων» μεταξύ των ανθρώπων παρατηρούνται τα εξής:

α. Δημιουργία του οικογενειακού περιβάλλοντος, που αποτελεί την πρωταρχική μορφή των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων. Ο άνθρωπος από τη στιγμή που δημιούργησε την οικογένεια άρχισε να σκέφτεται τελείως διαφορετικά.

β. Βοήθεια και προστασία της οικογένειας που αποτελούσε μια μικρή ομάδα, αλλά και εξασφάλιση συνοχής της ομάδας για να μην είναι εύκολη η διάσπασή της.

γ. Εκλογή του αρχηγού της οικογένειας, που συγκέντρωνε στα χέρια του θρησκευτικά και πολιτικά δικαιώματα, με αποκλειστικό σκοπό την πλήρη οργάνωση των μελών της οικογένειας και σύγχρονα την απομάκρυνση κάθε κινδύνου.

δ. Εξασφάλιση μόνιμης στέγης και διαμόρφωση καλύτερων συνθηκών ζωής για τον άνθρωπο και τα ζώα του.

ε. Δημιουργία μιας «μικρής κοινωνίας», αποτέλεσμα της μόνιμης εγκατάστασης, την οποία αποτελούσαν ομάδες οικογενειών με την ίδια γλώσσα, τους ίδιους θεούς, τα ίδια ήθη και έθιμα κ.λπ. Έτσι αρχίζει η κοινωνική και πολιτική εξέλιξη του ανθρώπου, γεγονός που μαρτυρούν τα μνημεία της εποχής (λ.χ. εργαλεία, όπλα, οικιακά σκεύη, η κατασκευή των σπιτιών κ.λπ.) και οι διάφορες άλλες απεικονίσεις (λ.χ. εγχάρακτες εικόνες, τοιχογραφίες κ.λπ.).

* Τα κύρια στοιχεία των δημοσίων σχέσεων, όπως λ.χ. η πληροφόρηση του λαού, η πειθώ του λαού και η επικοινωνία με το λαό – κατά τον Ε. Bernays – είναι παλιά όσο και η κοινωνία. Βέβαια, τα μέσα και οι μέθοδοι εφαρμογής τους μεταβάλλονται, όπως μεταβάλλονται και οι κοινωνίες. *

Οι Δημόσιες Σχέσεις στην Εποχή των Αρχών του Πολιτισμού

Η γέννηση της γραφής σημαίνει και την απαρχή της σύγχρονης μορφής πολιτισμού. Η Ιστορία αρχίζει από τη στιγμή που ο άνθρωπος με τη γραφή μπορεί να μεταδώσει στο γείτονά του ή στον απόγονό του τον καρπό της σκέψης και της εργασίας του. Τότε ακριβώς επιταχύνεται η πρόοδος και γεννιέται ο πολιτισμός. Η ταυτόχρονη επινόηση της γραφής και η ανακάλυψη των μετάλλων στη Μεσοποταμία και στην Αίγυπτο επηρέασε σημαντικά τη ζωή του ανθρώπου, φέροντας σπουδαίες μεταβολές στις συνθήκες της διαβίωσής του. Γιατί όχι μόνο τα υλικά του μέσα έγιναν τελειότερα, αλλά και ο πνευματικός του ορίζοντας αναπτύχτηκε σημαντικά. Εδώ, λοιπόν, είναι απαραίτητο να γίνει μια παρουσίαση της εξέλιξης της ζωής των μεγάλων εκείνων λαών, οι οποίοι αρχίζουν να γράφουν την Ιστορία της ανθρωπότητας. Στην περίπτωση αυτή θα αναφερθούμε στους:

α) Σουμέριους και τους Ακκαδαίους,

β) Βαβυλώνιους,

γ) Αιγύπτιους,

δ) Φοίνικες,

ε) Κινέζους,

στ) Ινδούς,

ζ) Εβραίους και

η) Πέρσες.

α. Οι Σουμέριοι και Ακκαδαίοι 

Οι Σουμέριοι και Ακκαδαίοι είναι οι παλιότεροι κάτοικοι των ανατολικών χωρών και δημιουργοί ενός από τους πρώτους πολιτισμούς. Κύριο χαρακτηριστικό του πολιτισμού τους ήταν η θρησκευτική αντίληψη σύμφωνα με την οποία η ζωή κατευθύνεται από ανώτερες δυνάμεις, και η απόλυτη εμπιστοσύνη τους στην άρχουσα τάξη, από την οποία εξαρτώνται τα πάντα. Έτσι, κάθε πρωτοβουλία ανήκει στο θρησκευτικό και πολιτικό αρχηγό, που ρυθμίζει καθετί που έχει σχέση με τη συμπεριφορά των υπηκόων του. Μέσα στο κλίμα αυτό, οι θρησκευτικές εκδηλώσεις συναγωνίζονται σε μεγαλείο τις πολιτικές, που γίνονται με μόνο σκοπό την προβολή και την εδραίωση της θρησκείας και της Αρχής. Η μορφή του αρχηγού βρισκόταν – όπως πίστευαν – σε στενή επαφή με το Θεό, του είχαν απεριόριστη εμπιστοσύνη και ήταν σύμβολο δύναμης και ασφάλειας. Το γόητρο αυτό του βασιλιά και του θρησκευτικού αρχηγού επιβλήθηκε με ένα είδος ενεργειών «δημοσίων σχέσεων», τις οποίες αυτός εφάρμοζε με σκοπό να γοητεύσει και να επιβληθεί στο πλήθος των υπηκόων του, προκειμένου να χαλιναγωγήσει τα πλήθη, να αποσπάσει την εμπιστοσύνη τους και να κυβερνήσει.

* Στις πρώτες κοινωνίες οι άνθρωποι επικοινωνούσαν μεταξύ τους αρχικά με σήματα, μετά με τον προφορικό λόγο και αργότερα με τον γραπτό. Ύστερα επινοήθηκαν διάφοροι μηχανικοί τύποι για την απεικόνιση γεγονότων και την ανάπτυξη της σκέψης και των εννοιών. Σ’ οποιοδήποτε τόπο και χρόνο παρουσιάστηκε η ανάπτυξη αυτή, είχε ταυτόχρονα και σκοπό να χρησιμοποιηθεί για να εκφράσει, αλλά και να επηρεάσει την κοινή γνώμη. *

β. Οι Βαβυλώνιοι 

Ένας άλλος λαός που κατέχει σημαντική θέση στην Ιστορία των λαών της Ανατολής, είναι οι Βαβυλώνιοι. Η συμβολή των Βαβυλώνιων είναι σημαντική, γιατί ανέπτυξαν έναν πολιτισμό αξιόλογο, με έμφαση στην ανάπτυξη των επιστημών (μαθηματικά, ιατρική, αστρονομία κ.λπ.) και στη ρύθμιση των σχέσεων των ατόμων της κοινωνίας τους με βάση το δίκαιο (Κώδικας του βασιλιά Χαμουραμπί). Ήταν φυσικό η πρόοδος αυτή να δημιουργήσει ένα είδος δημοσίων σχέσεων, που απέβλεπαν στη διατήρηση της κοινωνικής δομής του κώδικα Χαμουραμπί και στην επιβολή ενός είδους γοήτρου στους γειτονικούς λαούς με την ανάπτυξη των επιστημών.

γ. Αιγύπτιοι 

Οι Αιγύπτιοι είναι γνωστοί στην Ιστορία για την ανάπτυξη ενός από τους πρώτους πολιτισμούς. Ειδικά οι τεχνικές τους τελειοποιήσεις και εφαρμογές (λ.χ. αρδευτικά έργα, οβελίσκοι, πυραμίδες) θεωρούνται πολύ σημαντικές. Ορισμένες απ’ αυτές χρησιμοποιήθηκαν για την επίδειξη πλούτου και δύναμης, αλλά και για την επιρροή στο κοινό εκ μέρους του ιερατείου, των βασιλέων και γενικά των ανώτατων οργάνων του κράτους. Το κυριότερο και πιο αξιόλογο μέσο επίδειξης ισχύος ήταν οι πυραμίδες, σημείο ισχύος των Φαραώ, αιώνιο μνημείο ανάμνησης της βασιλείας τους, εκδήλωση πλούτου, δείγμα και επίδειξη προς τους ξένους επισκέπτες της εποχής ευημερίας και ευτυχίας στο κράτος και, τέλος, πηγή έμπνευσης για τους ποιητές και συγγραφείς.

δ. Οι Φοίνικες 

Ένας άλλος λαός που ανέπτυξε σημαντικά το θεσμό των δημοσίων σχέσεων, ήταν οι Φοίνικες. Οι Φοίνικες, τολμηροί ναυτικοί και συνετοί έμποροι, έγιναν σύντομα οι μεσάζοντες του ανατολικού κόσμου και εξασφάλισαν σχεδόν ολοκληρωτικά το μονοπώλιο του εμπορίου. Επίσης προόδευσαν και σ’ άλλους τομείς. Εκείνο, όμως, που αποτέλεσε σταθμό στην Ιστορία των Φοινίκων ήταν η επινόηση της γραφής. Η γραφή τους ήταν τελειότερη και ανώτερη από όλες τις άλλες γραφές που επινόησαν οι αρχαίοι λαοί της Ανατολής, γιατί ήταν σύστημα καθαρά αλφαβητικό- φθογγικό. Οι Φοίνικες διέδωσαν τα επιτεύγματά τους, αλλά και γενικότερα τον πολιτισμό της Ανατολής, σ’ όλους τους λαούς με τους οποίους είχαν εμπορικές σχέσεις. Έτσι, το εμπόριο των Φοινίκων αποτέλεσε ένα μέσο άμεσης επαφής και γνωριμίας με διάφορους λαούς και ένα συνδετικό κρίκο μεταξύ των πολιτισμών Ανατολής και Δύσης.

ε. Κινέζοι 

Είναι γνωστή η συμβολή των Κινέζων στην Ιστορία της ανθρωπότητας για την ανάπτυξη των επιστημονικών γνώσεων (λ.χ. τυπογραφική τέχνη, ναυτική πυξίδα, πυρίτιδα κ.ά.), τη διαμόρφωση της φιλοσοφικής σκέψης, τη θεμελίωση της συστηματοποιημένης ηθικής διδασκαλίας (Κομφούκιος, 541-479 π.Χ) και την ανάπτυξη της λογοτεχνίας (ποίηση, νουβέλα, δράμα, 110ς-7ος αιώνας π.Χ). Αναφέρεται ότι από την εποχή της δυναστείας των Chou, το 1000 π.Χ. περίπου, παρουσιάζονται στην Κίνα εκδηλώσεις σχετικές με τις δημόσιες σχέσεις. Από την εποχή αυτή χρησιμοποιήθηκε η ποίηση, ο πεζός λόγος, αλλά και η μουσική, προκειμένου να γίνουν γνωστά στο ευρύ κοινό γεγονότα κοινωνικού και πολιτικού περιεχομένου.

στ. Ινδοί 

Σε εκδηλώσεις ενός άλλου αρχαίου λαού, των Ινδών, βρίσκουμε σπέρματα δημοσίων σχέσεων. Στις αρχαίες Ινδίες ο βασιλιάς διέθετε ειδικό δίκτυο πληροφοριών, το οποίο αποτελούσαν άτομα της εμπιστοσύνης του, που χρησίμευαν στη δημιουργία επαφών μεταξύ του βασιλιά και του Κοινού. Τα άτομα αυτά συνέβαλλαν στην αύξηση του γοήτρου του βασιλιά μεταξύ του λαού και διέδιδαν πληροφορίες, προκειμένου να ενισχύσουν το έργο των κυβερνήσεων.

* Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες πίστευαν ότι η διπλωματία είναι προτιμότερη από τη μάχη. Γι’ αυτό διοργάνωσαν περίπλοκο δίκτυο πρέσβεων και μυστικών υπηρεσιών. *

ζ. Οι Εβραίοι 

Ένας λαός που χρησιμοποίησε ευρύτατα τις δημόσιες σχέσεις για να πετύχει ορισμένους στόχους και σκοπούς του, ήταν οι Εβραίοι. Οι Εβραίοι ηγέτες χρησιμοποίησαν τις δημόσιες σχέσεις σε θέματα θρησκευτικά, αλλά και σε θέματα πολιτικά. Στα θρησκευτικά θέματα προσπάθησαν να πείσουν το λαό του Ισραήλ για τη δικαιοσύνη, τη μακροθυμία και την αγάπη του Θεού. Στα πολιτικά θέματα πρόβαλαν την ιδέα ότι ήταν ο περιούσιος λαός. Η ίδια ιδέα προβλήθηκε επίσης σε άλλες χώρες και προβάλλεται ακόμη ως σήμερα. Επίσης σημειώνουμε τις προσπάθειες της ιθύνουσας τάξης να πείσει το λαό ότι αυτή αποτελούσε τους εκλεκτούς του Θεού. Τα κυριότερα μέσα τα οποία χρησιμοποίησαν οι Εβραίοι για να επηρεάσουν τους λαούς της εποχής τους ήταν ο γραπτός και ο προφορικός λόγος.

η. Οι Πέρσες 

Ένας άλλος λαός, που ο πολιτισμός του υπήρξε σημαντικός παράγοντας στην ανάπτυξη της ανθρωπότητας, ήταν οι Πέρσες. Οι Πέρσες χρησιμοποίησαν τις δημόσιες σχέσεις σε θέματα πολιτικά, επειδή ήθελαν να διοικήσουν τους λαούς που υπέταξαν αφήνοντάς τους κάποια σχετική ελευθερία και προσπαθώντας να ταυτίσουν το συμφέρον τους με το κοινό συμφέρον του κράτους. Στο λαό αυτόν παρατηρούμε την «εικόνα» του βασιλιά Κύρου σαν βασιλιά με ιδανικά του την τάξη, την ειρήνη, την ευημερία του λαού του και τη δικαιοσύνη να ξεπερνά τα περσικά σύνορα, με αποτέλεσμα οι Έλληνες να μιλούν με σεβασμό γι’ αυτόν και οι Εβραίοι να τον θεωρούν σαν Μεσσία ειδωλολάτρη.

θ. Άλλοι λαοί 

Άλλοι λαοί στους οποίους βρίσκουμε σπέρματα δημοσίων σχέσεων, είναι οι προκολομβιανοί αμερικάνικοι λαοί. Στους Μεξικάνους, λ.χ., βρίσκουμε πελώριους ναούς σε σχήμα πυραμίδων, όπως ο ναός του Τλαλόκ, ανάκτορα όπως του Μοντεζούμα, τρόπους εμφανίσεων ανώτερων υπάλληλων κ.λπ. με το σκοπό της επιβολής στο «κοινό» τους. Στο κράτος των Αζτέκων δεν είχε σημασία ο πλούτος, αλλά το γόητρο της εξουσίας, το οποίο προσπαθούσαν να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν. Στους Ίνκα λ.χ. παρατηρούμε να επιβάλλεται ο ανώτατος άρχοντας σαν η υπέρτατη εξουσία, ο κύριος όλων των αγαθών, το κράτος. Έτσι εφαρμόζεται εκεί από καιρό η αρχή του Λουδοβίκου 14ου «Ι’ etat c’ est moi» (= το κράτος είμαι εγώ).

Οι «Σχέσεις» των Ανθρώπων των Πρώτων Κοινωνιών

Η ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων των πρώτων κοινωνιών είναι ανάλογη με την πολιτική και την κοινωνική πρόοδό τους. Έτσι, παρατηρείται στις πρώτες κοινωνίες να αρχίζει η ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ των ηγετών και των πολιτών, αλλά και να αναγνωρίζεται η ανάγκη ύπαρξης σχεδιασμένων σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων. Η δύναμη, η εξουσία και ο κοινωνικός έλεγχος είναι εκδηλώσεις που αναφέρονται στα πρώτα στάδια της εξέλιξης του ανθρώπου. Οι σχέσεις μεταξύ ηγετών και πολιτών αρχικά παρουσιάζονται στις περιπτώσεις εκείνες των θρησκειών που ο ηγέτης ήταν πολιτικός και θρησκευτικός αρχηγός. Αυτό συνέβαινε κατά την εποχή της θεοκρατίας, οπότε τα έθιμα είχαν περισσότερη σημασία από τη γνώμη των ατόμων. Με την πάροδο του χρόνου οι ηγέτες αρχίζουν να ενδιαφέρονται για το κοινό. Τα κύρια στοιχεία των δημοσίων σχέσεων, όπως λ.χ. η πληροφόρηση του λαού, η πειθώ του λαού και η επικοινωνία με το λαό – κατά τον Ε. Bernays – είναι παλιά όσο και η κοινωνία. Βέβαια, τα μέσα και οι μέθοδοι εφαρμογής τους μεταβάλλονται, όπως μεταβάλλονται και οι κοινωνίες. Στις πρώτες κοινωνίες οι άνθρωποι επικοινωνούσαν μεταξύ τους αρχικά με σήματα, μετά με τον προφορικό λόγο και αργότερα με τον γραπτό. Ύστερα επινοήθηκαν διάφοροι μηχανικοί τύποι για την απεικόνιση γεγονότων και την ανάπτυξη της σκέψης και των εννοιών. Σ’ οποιοδήποτε τόπο και χρόνο παρουσιάστηκε η ανάπτυξη αυτή, είχε ταυτόχρονα και σκοπό να χρησιμοποιηθεί για να εκφράσει, αλλά και να επηρεάσει την κοινή γνώμη. Στις πρώτες κοινωνίες οι ηγέτες έλεγχαν τους πολίτες με τη δύναμη, τον εκφοβισμό και την πειθώ. Αν τα μέσα αυτά δεν ήταν επαρκή και αποτελεσματικά, χρησιμοποιούσαν τη μαγεία. Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τους πρώτους χρόνους των κοινωνιών οι άνθρωποι συμπεριφέρονταν σαν μια συμπαγής μάζα. Κάθε άτομο αισθανόταν τον εαυτό του μόνο σαν μέλος μιας φυλής ή μιας κοινότητας.

* Στην εποχή του Μπαρόκ (16ος – 18ος αιώνας),  η κοινή γνώμη θεωρούνταν η «βασίλισσα του κόσμου» (Pascal) *

Οι Δημόσιες Σχέσεις στην Αρχαία Ελλάδα

Σταθμό στην Ιστορία της ανθρωπότητας αποτελεί ο ελληνικός πολιτισμός, δημιούργημα των αρχαίων Ελλήνων. Ο ελληνικός πολιτισμός χαρακτηρίζεται από τη θεμελίωση και ανάπτυξη του πνεύματος της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της τέχνης και των δημοκρατικών θεσμών. Ένα άλλο χαρακτηριστικό σημείο του ελληνικού κόσμου ήταν ότι τον αποτελούσαν πολίτες που είχαν έντονο το συναίσθημα της ελευθερίας, έπαιρναν όλοι μέρος στη διακυβέρνηση της πόλης και ήθελαν να μαθαίνουν και να κατανοούν γι’ αυτό η τάση του να πληροφορούν και να πληροφορούνται και η ανάπτυξη των σχέσεων είχαν γίνει αναγκαία στοιχεία της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα διαπιστώνεται μια συμβολή των αρχαίων Ελλήνων στην ανάπτυξη των δημοσίων σχέσεων. Ειδικότερα παρατηρούμε τα εξής:

α. Θεωρητική θεμελίωση του θεσμού των δημοσίων σχέσεων

Στα κείμενα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και φιλοσόφων βρίσκονται παραδείγματα που επιβεβαιώνουν την άποψη ότι συνέβαλαν στη θεωρητική θεμελίωση των θεσμών που αναφέρονται στις δημόσιες σχέσεις. Κατά τον Αριστοτέλη, ο άνθρωπος επειδή από τη φύση του είναι «πολιτικόν ζώον» αισθάνθηκε την ανάγκη της επικοινωνίας και της δημιουργίας φιλικών σχέσεων, που τον βοήθησαν να συνεργαστεί και να συνοδοιπορήσει με άλλους ανθρώπους. Ο Πλάτωνας ασχολείται κι αυτός με το θέμα της ανάπτυξης των σχέσεων, κυρίως μεταξύ πολιτειών· ο Ξενοφώντας αναφέρεται στην παγίωση καλών σχέσεων μεταξύ εργατών και εργοδοτών, ενώ ο Θουκυδίδης υπογραμμίζει τη σημασία των σχέσεων μεταξύ πολιτείας και πολιτών, καθώς και των πολιτών μεταξύ τους. Σε πολλούς συγγραφείς παρατηρείται αναφορά στην κοινή γνώμη, σ’ άλλους υπογραμμίζεται η σημασία της, ενώ μερικοί, όπως ο Σόλωνας, ο Τυρταίος, ο Δημοσθένης κ.ά., προσπάθησαν να την παροτρύνουν στην επίτευξη ορισμένων σκοπών.

β. Καθιέρωση ειδικών εκδηλώσεων

Η ανάπτυξη των δημοσίων σχέσεων στην Αρχαία Ελλάδα επιτυγχάνεται και με την καθιέρωση ειδικών γιορταστικών εκδηλώσεων, όπως λ.χ. οι Ολυμπιακοί Αγώνες, τα Πύθια, τα Παναθήναια, τα Διονύσια, τα Ίσθμια κ.λπ. Οι διάφοροι αυτοί πανελλήνιοι αγώνες και οι θρησκευτικές γιορτές αποτελούν κρίκους επικοινωνίας μεταξύ όλων των Ελλήνων, με σκοπό να συμβάλλουν στην καλλιέργεια και ανάπτυξη πνεύματος αλληλεγγύης και εθνικής ενότητας. Εκτός αυτών των εκδηλώσεων, υπήρχαν και πολλές άλλες γιορτές και πανηγύρια για την προβολή ορισμένων στόχων. Για την προσωπική προβολή αναφέρονται τα συμπόσια, οι χορηγίες, ο τρόπος διαβίωσης κ.ά.

γ. Θέσπιση σχετικών θεσμών

Στην Αρχαία Ελλάδα βρίσκουμε και τη θέσπιση ορισμένων θεσμών με σκοπό να δημιουργήσουν κατανόηση και να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη κυρίως μεταξύ των πολιτών. Μεταξύ των θεσμών αυτών είναι η Αγορά στην πόλη των Αθηνών, που γίνεται τόπος συζήτησης και ενημέρωσης των πολιτών και σπουδαίος φορέας μεταστροφής της κοινής γνώμης οι Αμφικτυονίες, θρησκευτικές ενώσεις που άσκησαν άμεση και έμμεση επιρροή πάνω στους Έλληνες και προσπάθησαν να επιλύσουν ειρηνικά τις διαφορές τους, τα Μαντεία, που ήταν επίσης φορείς μεταστροφής της κοινής γνώμης, κ.ά.

δ. Δημιουργία ονομαστών έργων

Τέλος, η δημιουργία πνευματικών και καλλιτεχνικών έργων συνέβαλε στην προώθηση των σχέσεων μεταξύ των αρχαίων Ελλήνων και στην προβολή τους στο ευρύ κοινό. Μεταξύ αυτών μπορεί να αναφερθούν έργα λογοτεχνίας, λ.χ. τα Ομηρικό ποιήματα, το πρώτο αναγνωσματάριο των Ελλήνων που απευθύνθηκε στο ευρύ κοινό, έργα αρχιτεκτονικά, όπως ο Παρθενώνας, και άλλα έργα γλυπτικής και ζωγραφικής. Επίσης, το θέατρο ήταν ένα εκπαιδευτήριο που διαμόρφωνε και μετέτρεπε την κοινή γνώμη, λ.χ. με τις τραγωδίες και κωμωδίες

* Τον 18ο αιώνα παρατηρούμε εφαρμογή μεθόδων Δημοσίων Σχέσεων από διάφορους ηγέτες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ναπολέοντας, που εξέδιδε εφημερίδα, καλλιεργούσε καλές σχέσεις με το κοινό και χρησιμοποιούσε μεθόδους προβολής. *

Οι Δημόσιες Σχέσεις στη Ρωμαϊκή Εποχή

Ένας άλλος λαός, που συνέβαλε αποφασιστικά στη δημιουργία του σύγχρονου πολιτισμού, είναι οι Ρωμαίοι. Ο ρωμαϊκός πολιτισμός χαρακτηρίζεται κυρίως για τη συμβολή του στην ανάπτυξη του δικαίου. Επίσης συνέβαλε σημαντικά στην ανάπτυξη της αρχιτεκτονικής και της τεχνικής της κατασκευής δρόμων, γεφυρών κ.λπ. Σχετικά με την ανάπτυξη των δημοσίων σχέσεων κατά τη ρωμαϊκή εποχή παρατηρούμε τα εξής:

α. Μεγάλη ανάπτυξη των σχέσεων

Οι Ρωμαίοι είναι ένας από τους πρώτους λαούς της αρχαιότητας στην ανάπτυξη των σχέσεων. Αυτοί ανέπτυξαν σχέσεις με όλα τα κράτη της εποχής τους (gentes). Μάλιστα, θέσπισαν και το «Δίκαιο των Εθνών» (Jus Gentium), κοινό για τους Ρωμαίους και τους πολίτες των άλλων εθνών, το οποίο ανέπτυξε τις σχέσεις μεταξύ τους και αποτέλεσε το θεμέλιο του μεγαλείου του ρωμαϊκού κράτους. Εκτός από το δίκαιο, η πρόοδος της ρωμαϊκής τεχνικής και ειδικά της πολιτικής μηχανικής προώθησε την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των λαών.

β. Ύπαρξη διάφορων μέσων

Στη Ρώμη παρατηρείται η ύπαρξη διάφορων μέσων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσεταιρισμό και τη μεταστροφή της κοινής γνώμης, όπως λ.χ. η ρητορική, που με αυτή επιδιωκόταν η επίτευξη διάφορων σκοπών στη Σύγκλητο και στην Αρένα. Επίσης το θέατρο άσκησε επίδραση στην κοινή γνώμη, χωρίς, όμως, να φτάσει στην ποιότητα και επίδραση του ελληνικού θεάτρου. Εκτός, όμως, από αυτά, αναφέρονται και άλλα μέσα, όπως λ.χ. το βιβλίο του Καίσαρα «ο πόλεμος των Γαλατών» (De bello Gallico), που θεωρείται σαν έργο δημοσίων σχέσεων πρώτης τάξης και που χάρη σ’ αυτό ο Καίσαρας πέτυχε στις εκλογές, τα «Γεωργικά» του Βιργίλιου, που αποτελούν θαυμάσιο πρόγραμμα πληροφοριών για την επιστροφή στη γη, κ.ά.

γ. Χρησιμοποίηση νέων μέσων πληροφοριοδότησης

Η κατασκευή και οργάνωση άρτιου δικτύου συγκοινωνίας σ’ όλη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία συνέβαλε στην ανάπτυξη των επικοινωνιών και στη μετάδοση πληροφοριών μεταξύ των λαών. Εκτός, όμως, απ’ αυτό, και στη Ρώμη παρατηρείται ανάπτυξη νέων μέσων παροχής πληροφοριών, με τη:

1) Χρησιμοποίηση της τοιχοκόλλησης ανακοινώσεων πάνω σε ειδική πέτρα, μάρμαρο ή χαλκό.

2) Χρησιμοποίηση ημερολογίων.

3) Χρησιμοποίηση διάφορων ατόμων σαν πληροφοριοδοτών καλών ή κακών ειδήσεων.

4) Χρησιμοποίηση έας τεχνικής πληροφοριοδότησης, κυρίως απ’ τους χριστιανούς για τη διάδοση της νέας θρησκείας.

* Αποτέλεσμα της εκβιομηχάνισης είναι η δημιουργία μιας νέας κοινωνίας, στην οποία οι επιχειρήσεις αρχίζουν να παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην οικονομική ζωή κάθε χώρας.*

Οι Δημόσιες Σχέσεις κατά το Μεσαίωνα

Οι ιστορικοί αποκαλούν Μεσαίωνα την περίοδο που χωρίζει την Αρχαιότητα από τους Νεότερους Χρόνους (476-1453 μ.Χ.). Σχετικά με τις δημόσιες σχέσεις κατά την εποχή αυτή παρατηρούμε τα εξής:

α. Δύση

Η κατάρρευση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από τις αδυναμίες της και τις επιθέσεις των γερμανικών λαών αποτελεί την αφετηρία μιας νέας εποχής. Ο πολιτισμός σιγά-σιγά βαδίζει προς το Βορρά. Η κεντρική ρωμαϊκή κυβέρνηση αντικαθίσταται από την εξουσία των διάφορων ηγεμόνων. Η «πόλη» περιορίζεται και γεννιέται η «χώρα», πάνω στην οποία αρχίζει να βασίζεται η χρηματική οικονομία. Παράλληλα η επέκταση του χριστιανισμού θεωρείται ότι επηρεάζει σημαντικά τη ζωή της περιόδου αυτής. Μέσα στο κλίμα αυτό παρατηρούμε:

1) Η Εκκλησία να ταυτίζεται με το Κράτος κι αυτή να είναι ο φορέας επηρεασμού και προσεταιρισμού της κοινής γνώμης.

2) Φορείς μεταστροφής της κοινής γνώμης να είναι οι ποιητές και οι διανοούμενοι, όπως λ.χ. ο Δάντης, ο Πετράρχης, ο J. Wycliffe κ.ά.

3) Οι Συντεχνίες να χρησιμοποιούν τα μέσα δημοσίων σχέσεων για να πετύχουν τους σκοπούς τους. 4) Να χρησιμοποιούνται πολλά μέσα για τη μετάδοση πληροφοριών, όπως λ.χ. βιβλία, θρησκευτικά φυλλάδια, εμπορικές επιστολές κ.ά.

β. Το Βυζάντιο

Ενώ αυτά συνέβαιναν στη Δύση, στην Ανατολή αναπτύσσεται ένα νέο κράτος, το Βυζάντιο που έζησε πάνω από χίλια χρόνια (395-1453 μ.Χ.), εξουδετέρωσε την αραβική πίεση στην Ευρώπη, διαφύλαξε τους θησαυρούς των ελληνικών γραμμάτων και της φιλοσοφίας και διέδωσε το χριστιανισμό και τον πολιτισμό στην Ανατολική Ευρώπη. Σχετικά με τις δημόσιες σχέσεις την εποχή αυτή παρατηρούμε τα εξής:

1) Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες πίστευαν ότι η διπλωματία είναι προτιμότερη από τη μάχη. Γι’ αυτό διοργάνωσαν περίπλοκο δίκτυο πρέσβεων και μυστικών υπηρεσιών. Έτσι, οργανώθηκε ένα δίκτυο συγκέντρωσης πληροφοριών και αναπτύχτηκε ένα σύστημα σχέσεων με τους «βαρβάρους» που απέβλεπε στην όσο το δυνατό μεγαλύτερη προβολή της αυτοκρατορίας.

2) Η ανάπτυξη του εμπορίου είναι ένας άλλος τομέας δράσης όπου αναπτύσσονται οι δημόσιες σχέσεις. Οι Βυζαντινοί με διάφορους τρόπους πρόβαλαν και διαφήμισαν τα προϊόντα τους σε διάφορους λαούς. Αυτοί διέδωσαν και το θεσμό των «πανηγύρεων».

3) Στο Βυζάντιο διάφοροι είναι οι φορείς διαμόρφωσης και επηρεασμού της κοινής γνώμης, μεταξύ των οποίων πρωτεύοντα ρόλο παίζει η Εκκλησία, το θέατρο, ο ιππόδρομος.

4) Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις πράξεις των βασιλέων, στις οποίες προσπάθησαν να δώσουν χαρακτήρα μεγαλείου και να εντυπωσιάσουν την κοινή γνώμη, χρησιμοποιώντας ποικίλα μέσα.

5) Οι πληροφορίες και ιδέες μεταδίδονται με τα χειρόγραφα και με τη «χρονογραφία».

* Αναφέρεται ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τόμας Τζέφερσον, σε μία διακήρυξη του στο Κογκρέσο (1872), χρησιμοποίησε πρώτος της έκφραση  «public relations» *

 Οι Δημόσιες Σχέσεις στην Εποχή των Νεότερων Χρόνων

 α. Αναγέννηση 

Στο Μεσαίωνα είχαμε περιορισμό της ανθρώπινης πίστης, σκέψης και έκφρασης και άκαμπτα θρησκευτικά δόγματα. Σιγά-σιγά, όμως, ο άνθρωπος αναζήτησε δραστηριότητα για μια ανεξάρτητη γνώμη. Η Αναγέννηση (Renaissance) έρχεται να συμβάλλει προς την κατεύθυνση αυτή, εποχή όπου αναβίωσε το πνεύμα της κλασικής αρχαιότητας. Κατά την εποχή αυτή παρατηρείται:

1) Μεγαλύτερη αναγνώριση της δύναμης της κοινής γνώμης εκ μέρους των φιλοσόφων, ποιητών και συγγραφέων. Μεταξύ αυτών αναφέρουμε τον Μακιαβέλι, που με το έργο του «Ο Ηγεμών» συμβουλεύει τους ηγεμόνες πώς να κερδίσουν φήμη και δημόσια εκτίμηση, καθώς και το Λούθηρο, που απευθύνθηκε στο κοινό για τη διάδοση των ιδεών του.

2) Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την κοινή γνώμη, μεταξύ των οποίων σημαντικό ρόλο παίζουν η Ρητορική, η Τέχνη και η Φιλοσοφία.

3) Πολλά είναι τα μέσα για τη διάδοση των πληροφοριών. Κι αυτό γιατί η εφεύρεση και η ανάπτυξη της τυπογραφίας έδωσε σημαντική ώθηση στον τομέα των επικοινωνιών μεταξύ των ανθρώπων.

4) Παρουσιάζεται η «προπαγάνδα» εκ μέρους της καθολικής Εκκλησίας, με σκοπό να αντιδράσει και να αναχαιτίσει το κίνημα υπέρ της Μεταρρύθμισης.

5) Αρχίζει ο αγώνας για τις δημόσιες σχέσεις μεταξύ βασιλέων, ηγεμονικών οίκων και του λαού, με σκοπό τον επηρεασμό της κοινής γνώμης και την απόκτηση ισχύος και πλούτου.

 β. Εποχή Μπαρόκ 

Μία άλλη εποχή πολιτισμού της ανθρωπότητας είναι η εποχή του Μπαρόκ (Baroque) (16ος-18ος αιώνας μ.Χ.), Η εποχή αυτή αποτελεί για την επιστήμη περίοδο προπαρασκευής νέας σπουδαίας ανάπτυξης, ενώ στην τέχνη η εποχή μπαρόκ χαρακτηρίζεται από κάτι βίαιο, ακανόνιστο και θεατρικό, επιδεικτικό, αντίθετο προς την κλασική γραμμή. Την εποχή αυτή παρατηρούμε:

1) Αύξηση της αναγνώρισης εκ μέρους των φιλοσόφων και συγγραφέων (Milton, Locke, PascaI, VoItaire, Hobbes, Hume, Rousseau κ.ά.) του ρόλου που παίζει η κοινή γνώμη στην κοινωνία. Η αναγνώριση αυτή έφτασε σε τέτοιο σημείο, ώστε να υποστηρίζεται ότι η κοινή γνώμη είναι η «βασίλισσα του κόσμου» (Pascal).

2) Εμφάνιση των πρώτων εφημερίδων, που εκδόθηκαν στη Φρανκφούρτη (1615), στη Γαλλία (1631) και στην Αγγλία (1662).

3) Παρουσίαση δύο τύπων συναθροίσεων του «Salon» στη Γαλλία και του «Coffee House» στην Αγγλία, στις οποίες άνθρωποι των Γραμμάτων και της Τέχνης εξέφραζαν τις ιδέες τους πάνω στα προβλήματα της εποχής και επέδρασαν σημαντικά στην κοινή γνώμη.

* Το 1929 την εποχή της οικονομικής κρίσης, οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν τις δημόσιες σχέσεις για να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ αυτών και του κοινού. Θέλουν να δημιουργήσουν μία καλή εικόνα, προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία και την ανοδική πορεία τους. *

γ. Εποχή Ορθολογισμού

Από τις αρχές του 18ου αιώνα οι πνευματικές αξίες αρχίζουν να διαφοροποιούνται. Εγκαταλείπεται η προσφυγή στο μυστήριο και στη μεταφυσική, περιορίζονται οι θρησκευτικοί δεσμοί και εμφανίζεται ο Ορθολογισμός (Rationalismus). Κατά την εποχή αυτή καταβάλλεται προσπάθεια δικαιολόγησης όλων των θεμάτων (θρησκευτικών, τεχνικών κ.λπ.). Σύμφωνα με την επικρατούσα δοξασία, οι ιδέες δεν προέρχονται από την πείρα, αλλά από το λόγο. Κατά την εποχή αυτή παρατηρούμε ότι η κοινή γνώμη επηρεάζεται από την ανάπτυξη του κινήματος του Διαφωτισμού. Επίσης επηρεάζεται από τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης με την παρουσίαση της Εγκυκλοπαιδείας, που εκδίδεται από μια ομάδα φιλόσοφων που είναι γνωστοί ως εγκυκλοπαιδιστές. Οι τελευταίοι με τις ιδέες τους προπαρασκεύασαν τη Γαλλική Επανάσταση. Τέλος, το κίνημα του Δεϊσμού και η διατύπωση της φιλελεύθερης αντίληψης για το ρόλο του βασιλιά στην πολιτεία επηρεάζει το κοινό της εποχής σημαντικά. Ειδικότερα, η κοινή γνώμη αποθεώνεται με τη Γαλλική Επανάσταση, της οποίας οι πρωτεργάτες χρησιμοποιούν πολλά μέσα (βιβλία, φυλλάδια, ύμνους, εμβλήματα) για να την πάρουν με το μέρος τους, καθώς και νέες μεθόδους δημοσίων σχέσεων (λ.χ. ίδρυση Γραφείου του Πνεύματος στο υπουργείο Εσωτερικών). Κατά την ίδια πάντα εποχή παρατηρούμε εφαρμογή μεθόδων Δημοσίων Σχέσεων από διάφορους ηγέτες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ναπολέοντας, που εξέδιδε εφημερίδα, καλλιεργούσε καλές σχέσεις με το κοινό και χρησιμοποιούσε μεθόδους προβολής.

* O Ivy Lee  ο πρώτος δημοσιοσχετίστας της ιστορίας *

 δ. Εποχή της Εκβιομηχάνισης

Ο 19ος αιώνας είναι η εποχή της ταχείας Εκβιομηχάνισης (the Age of Industrialization), που χαρακτηρίζεται από τη χρήση των μηχανών σε μεγάλη κλίμακα για την εξυπηρέτηση της βιομηχανίας και των άλλων δραστηριοτήτων. Κατά την εποχή αυτή πραγματοποιούνται μεγάλες μεταβολές στην οικονομία και κυρίως συντελείται μετατόπιση του κέντρου βάρους από την αγροτική οικονομία με τις τοπικές αγορές στη βιομηχανική οικονομία με σοβαρό αντίκτυπο στις διεθνείς σχέσεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα της μεταβολής αυτής βρίσκουμε σε διάφορες χώρες, προπαντός όμως στην Αγγλία. Η ταχεία εκβιομηχάνιση οφειλόταν σε δύο παράγοντες:

1) Στην εφεύρεση της ατμομηχανής και

2) Στην ευρεία χρήση του γαιάνθρακα.

Παράλληλα δημιούργησε μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές αναταραχές. Αποτέλεσμα της εκβιομηχάνισης είναι η δημιουργία μιας νέας κοινωνίας, στην οποία οι επιχειρήσεις αρχίζουν να παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην οικονομική ζωή κάθε χώρας. Ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής η ταχεία επέκταση του εμπορίου και η ανάπτυξη των επιχειρήσεων υπαγορεύει όλο και περισσότερο την ανάπτυξη σχέσεων και επικοινωνίας με το κοινό. Έτσι, παρουσιάζεται η ανάγκη του θεσμού των δημοσίων σχέσεων για την επίλυση των παρουσιαζόμενων προβλημάτων. Κατά την εποχή αυτή αναφέρεται ότι πρώτος ο Θωμάς Τζέφερσον, πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, σε μια διακήρυξή του στο Κογκρέσο (1872), χρησιμοποίησε την έκφραση public relations.

Οι Δημόσιες Σχέσεις στη Σύγχρονη Εποχή

Αυτά συνέβαιναν ως το 1903, οπότε στις ΗΠΑ, ο Ivy Lee άνοιξε το πρώτο Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων. Έτσι, οι Δημόσιες Σχέσεις στη σύγχρονή τους μορφή πρωτοπαρουσιάστηκαν στις ΗΠΑ. Εκείνη την εποχή στις ΗΠΑ οι επιχειρήσεις δρούσαν χωρίς καμία δημοσιότητα, με τάσεις απληστίας και επίτευξης μεγάλων κερδών. Έτσι δημιουργήθηκαν μεγάλα τραστ, που επέφεραν τη δημιουργία μονοπωλιών και τη συγκέντρωση πλούτου. Η κατάσταση αυτή ανησύχησε την κοινή γνώμη η οποία, με τη βοήθεια και την αλληλεγγύη του Τύπου, εξεγέρθηκε εναντίον της οικονομικής ολιγαρχίας. Μπροστά στη γενική κατακραυγή, με το μέρος της οποίας ήταν και πολιτικοί ηγέτες με κύρος όπως ο Θ. Ρούσβελτ, οι επιχειρηματίες άρχισαν να δημιουργούν νέες νοοτροπίες και νέες μεθόδους στη σχέση τους με το κοινό. Από αυτή την αλλαγή προήλθε και η πρώτη εκδήλωση Δημοσίων Σχέσεων, ως κομμάτι του επιχειρηματικού στρατηγικού προγραμματισμού. Το 1914 ο Ivy Lee προσελήφθη από τον διαβόητο κροίσο J.D.Rockefeller ως προσωπικός σύμβουλός του και αναλαμβάνει μια τεράστιας έκτασης εκστρατεία δημοσίων σχέσεων, με την οποία άλλαξε εντελώς τη μέχρι τότε ιδέα του αμερικάνικου κοινού για το μεγάλο επιχειρηματία, που, ενώ τον θεωρούσε άπληστο καπιταλιστή, άρχισε να τον βλέπει ως ένα μεγάλο φιλάνθρωπο και ευεργέτη. Στη συνέχεια ο Ivy Lee άσκησε τα καθήκοντα Συμβούλου Δημοσίων Σχέσεων σε πολλές επιχειρήσεις, με το σκοπό να διορθώσουν και να καλυτερέψουν τις σχέσεις τους με το κοινό. Κύριος στόχος του ήταν να εξανθρωπίσει τις επιχειρήσεις και εξάρει το ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα σε αυτές. Κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο επιστρατεύτηκαν όλα τα μέσα για τον προσεταιρισμό και τη διαφώτιση των Αμερικανών πολιτών στους σκοπούς του πολέμου. Κατά την εποχή αυτή η δημοσιότητα διαδραμάτισε σπουδαιότατο ρόλο στο πλαίσιο των σκοπών του πολέμου των διαφόρων χωρών.

* Μετά τον πόλεμο συνειδητοποιείται η σημασία των λόγων του Henry Ford: «εφεξής πρέπει να αποδίδουμε στον παράγοντα άνθρωπο τη σημασία που αποδώσαμε στον παράγοντα μηχανή». *

Από τότε αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται οι εκδηλώσεις δημοσίων σχέσεων, είτε για θρησκευτικούς, είτε για επιχειρησιακούς ή άλλους σκοπούς, αλλά και να διδάσκονται στα πανεπιστήμια. Το 1929 κατά την εποχή της οικονομικής κρίσης, οι δημόσιες σχέσεις αρχίζουν να παίζουν ένα σπουδαίο ρόλο, κι αυτό γιατί οι επιχειρήσεις κατά την εποχή αυτή τις χρησιμοποιούν σε ευρεία κλίμακα για να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ αυτών και του κοινού. Θέλουν δηλαδή να δημιουργήσουν μια καλή εικόνα σαν πρωταρχική κι απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία και την ανοδική πορεία τους. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι ο Ρούσβελτ με τον New Deal εφάρμοσε πολλά μέσα και μεθόδους δημοσίων σχέσεων για την επιτυχία του προγράμματός του και κυρίως για τη δημιουργία πνεύματος κοινωνικής ευθύνης (social responsibility) εκ μέρους των οικονομιών και κοινωνικών ομάδων. Στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, οι δημόσιες σχέσεις διαδραματίζουν ήδη ένα σπουδαίο ρόλο. Στην Αμερική χρησιμοποιούνται από το κράτος, τις οργανώσεις και τα πνευματικά ιδρύματα, για να συναγείρουν, παροτρύνουν και διαφωτίσουν τα εκατομμύρια των Αμερικανών, με στόχο την επίτευξη των σκοπών για τους οποίους η Αμερική μπήκε στον πόλεμο. Νέα μέσα και μέθοδοι χρησιμοποιούνται, ενώ η επιτυχία του πολέμου εξαρτιέται από τη διαφώτιση της κοινής γνώμης. Μετά τον πόλεμο οι δημόσιες σχέσεις εξακολουθούν την ανοδική τους πορεία, ενώ καταρτίζονται και εφαρμόζονται πολλά προγράμματα Δημοσίων Σχέσεων στον επιχειρηματικό, καθώς και σε άλλους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Παράλληλα αρχίζει να συνειδητοποιείται η σημασία των λόγων του Henry Ford: «εφεξής πρέπει να αποδίδουμε στον παράγοντα άνθρωπο τη σημασία που αποδώσαμε στον παράγοντα μηχανή». Από τις ΗΠΑ ο θεσμός εξαπλώθηκε σε όλο τον ελεύθερο κόσμο. Το 1946 οι Δημόσιες Σχέσεις εμφανίζονται στη Γαλλία, το 48 στην Αγγλία, το 50 στην Ιταλία και το 51 στην Ελλάδα. Μέχρι το 1955, Δημόσιες Σχέσεις κάποιου είδους εφαρμόστηκαν σε επιχειρήσεις και φορείς στην Κεντρική και Νότια Αμερική, στην Ιαπωνία, την Αυστραλία και στη Νότια Αφρική. Το 1955 ιδρύεται η Διεθνής Ένωση Δημοσίων Σχέσεων και αργότερα το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίων Σχέσεων. Από τότε έως σήμερα, τα πράγματα πήραν το δρόμο τους. «Η κατανόηση εκ μέρους του κοινού και η υποστήριξή του θεωρείται μια από τις βασικές προϋποθέσεις επιτυχίας στο σημερινό ανταγωνιστικό σύστημα της κοινωνίας μας» (H. Stephenson). Οι Δημόσιες Σχέσεις, αποβλέπουν στην ανάπτυξη ενός πνεύματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης μεταξύ ατόμων και ομάδων. Βεβαίως, όπως πολλές άλλες δομές της κοινωνίας έχουν, με την πάροδο των ετών, διαβρωθεί έως και εκφυλιστεί σε πολλές περιπτώσεις. Δεν παύουν ωστόσο, στην καλή τους έννοια και εφαρμογή, να αποτελούν πολύτιμο εργαλείο για τη συμβίωση και τη δημιουργικότητα εντός της ανθρώπινης κοινωνίας.

*Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του Κώστα Γ. Μαγνήσαλη «Δημόσιες Σχέσεις – Μία λειτουργία επικοινωνίας για τον καθένα», εκδ. Interbooks