ΣΕΛ: 17
Υπότιτλος: Η σύγκλιση κράτους, ασφαλιστικής αγοράς και τεχνολογίας αιχμής για τη θωράκιση της κοινωνίας και της οικονομίας
HIGHLIGHT: Δ. Παπαστεργίου: Η επιτυχία των έξυπνων πόλεων εξαρτάται από την κοινή προσπάθεια και την ευθύνη τόσο της πολιτείας όσο και των δήμων να υλοποιήσουν τα προγράμματα και να υιοθετήσουν νέους τρόπους λειτουργίας
HIGHLIGHT: Β. Κικίλιας: Η Πολιτική Προστασία μεταβαίνει σε ένα σύγχρονο επιχειρησιακό μοντέλο που αξιοποιεί προηγμένες τεχνολογίες, όπως drones συνεχούς επιτήρησης, εναέρια συστήματα παρακολούθησης και διασύνδεση με δορυφορικά δεδομένα, με στόχο την πρόληψη και την έγκαιρη προειδοποίηση
HIGHLIGHT: Δ. Μαζαράκης: Αν χαθεί η ασφαλισιμότητα των κινδύνων θα επηρεαστούν πολυεπίπεδα η κοινωνία και η αναπτυξιακή πολιτική της οικονομίας
HIGHLIGHT: Sabine-Marie Eldracher: Δεν υπάρχει ένα «τέλειο μοντέλο» παγκοσμίως, αλλά η Ελλάδα μπορεί να διδαχθεί από τη διεθνή εμπειρία εστιάζοντας στη μείωση της έκθεσης και της τρωτότητας απέναντι στους κινδύνους
HIGHLIGHT: Κ. Σεμερτζόγλου: Οι αποζημιώσεις από πλημμυρικά φαινόμενα τα τελευταία 3 χρόνια στην Ελλάδα ισοδυναμούν με εκείνες των προηγούμενων 30 ετών
HIGHLIGHT: Κ. Αγγελόπουλος:Τα χρηματοδοτικά εργαλεία μπορούν να επανεκκινήσουν την οικονομία μιας πληγείσας περιοχής
Σε μια εποχή που η κλιματική κρίση μεταμορφώνεται σε μια κατάσταση «μόνιμης κρίσης», η Ελλάδα καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα, όπου οι κίνδυνοι γίνονται πιο συχνοί και σύνθετοι. Το «NatCat Summit», μια πρωτοβουλία του Money Review με Communication Partner τη Morax Media SA, που πραγματοποιήθηκε στις 10 Ιουνίου στο “Φάρο” του ΚΠΙΣΝ, ανέδειξε την επιτακτική ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση, η οποία υπερβαίνει την απλή κρατική μέριμνα και συνδυάζει την επιχειρηματική προσαρμοστικότητα με την ουσιαστική ενίσχυση της ασφαλιστικής συνείδησης.
Με δεδομένο ότι η ασφαλιστική κάλυψη στην Ελλάδα παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, κάτω από το 5%, το συνέδριο κατέδειξε ότι η υιοθέτηση ευρωπαϊκών πρακτικών ασφάλισης δεν είναι πλέον επιλογή αλλά ανάγκη, καθώς κανένα κράτος παγκοσμίως δεν μπορεί να καλύψει μόνο του το πλήρες κόστος των σύγχρονων καταστροφών. Στο επίκεντρο της νέας αυτής στρατηγικής βρίσκεται η σύγκλιση επιστήμης και τεχνολογίας.
Η τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να επενδύει σε έργα πρόληψης και υποδομής, η κοινωνία και η πολιτεία πρέπει να υιοθετήσουν ευρωπαϊκές πρακτικές ασφάλισης, καθώς κανένα κράτος παγκοσμίως δεν μπορεί να καλύψει μόνο του το πλήρες κόστος των σύγχρονων φυσικών καταστροφών.
P. Hielkema: Κάτω από το 5% η ασφαλιστική κάλυψη στην Ελλάδα
H ασφαλιστική κάλυψη για κινδύνους φυσικών καταστροφών παραμένει κάτω από το 25% στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα βρίσκεται κάτω από το 5% από το 1980 κυρίως λόγω της υποτίμησης του κινδύνου από τους πολίτες, αλλά και της προσδοκίας ότι η πολιτεία θα καλύπτει πάντα κάθε ζημία. Σημαντικά στοιχεία για το έλλειμμα στην προστασία της περιουσίας, που καταγράφεται διεθνώς και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό στην Ελλάδα παρουσίασε η Petra Hielkema, Πρόεδρος στην Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA).
“H χαμηλή ασφαλιστική διείσδυση συνεπάγεται χαμηλότερο ρυθμό στην ανάκαμψη των οικονομιών και των τοπικών κοινωνιών και πλέον ο ρόλος των ασφαλιστικών εταιρειών είναι καθοριστικός στο μετριασμό των επιπτώσεων”.
Έρευνες δείχνουν ότι οι πολίτες δεν ασφαλίζονται καθώς υποτιμούν την έκθεσή τους στον κίνδυνο και μετά από μία καταστροφή ελπίζουν ότι θα υπάρξει κρατική αρωγή μέσω αποζημιώσεων. Σύμφωνα με την κα Hielkema oι δευτερογενείς κίνδυνοι γίνονται όλο και λιγότερο ασφαλίσιμοι τα τελευταία χρόνια. Οι ασφαλιστικές “πρέπει να είναι η πρώτη γραμμή άμυνας για τις φυσικές καταστροφές” τόνισε και είπε ότι πρέπει να υπάρξει επένδυση στον τομέα της πρόληψης μέσα από κίνητρα όπως χαμηλότερα ασφάλιστρα, να αξιοποιηθούν καινοτόμα εργαλεία και σχήματα συμπράξεων κράτους – ιδιωτών.
Β. Κικίλιας: Η στρατηγική προστασίας των νησιών απέναντι στην κλιματική κρίση
Καθώς οι φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο τις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, η Ελλάδα καλείται να αντιμετωπίσει αυξανόμενες προκλήσεις για την προστασία κρίσιμων υποδομών, του τουρισμού, των τοπικών οικονομιών και των κοινωνιών.
Στη στρατηγική ετοιμότητας της χώρας, στον ρόλο των λιμένων και των θαλάσσιων δικτύων, καθώς και στη σημασία της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των νησιωτικών οικοσυστημάτων σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κλιματικών κινδύνων αναφέρθηκε ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας, κατά την ομιλία του με θέμα «Τα Νησιά στην Πρώτη Γραμμή της Κλιματικής Κρίσης – Πολιτική Προστασία και Εθνική Ανθεκτικότητα».
Ο υπουργός χαρακτήρισε το πρόγραμμα «Αιγίς» ως κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, από πυρκαγιές και πλημμύρες έως σεισμούς και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα. Όπως τόνισε, η Πολιτική Προστασία μεταβαίνει σε ένα σύγχρονο επιχειρησιακό μοντέλο που αξιοποιεί προηγμένες τεχνολογίες, όπως drones συνεχούς επιτήρησης, εναέρια συστήματα παρακολούθησης και διασύνδεση με δορυφορικά δεδομένα, με στόχο την πρόληψη και την έγκαιρη προειδοποίηση.
Παράλληλα, σημείωσε ότι μέσα σε διάστημα 18 μηνών υλοποιήθηκαν έργα που αντιστοιχούν σε προγράμματα δεκαετιών, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία παρέχουν στους αξιωματικούς Πολιτικής Προστασίας εναλλακτικά σενάρια διαχείρισης κρίσεων και υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στη διασυνδεσιμότητα και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των αρμόδιων φορέων και υπουργείων, συμπεριλαμβανομένων των Ενόπλων Δυνάμεων, της Πολιτικής Προστασίας και του Υπουργείου Ναυτιλίας. Στο υπουργείο, όπως ανέφερε, δημιουργείται θάλαμος επιχειρήσεων τελευταίας τεχνολογίας, ο οποίος θα λαμβάνει σε πραγματικό χρόνο εικόνα και δεδομένα από μη επανδρωμένα εναέρια και θαλάσσια μέσα που βρίσκονται υπό προμήθεια.
Επιπλέον, βρίσκεται σε εξέλιξη η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Λιμενικού με νέα καταδιωκτικά και ταχύπλοα σκάφη που περιπολούν στις ελληνικές θάλασσες. Οι δράσεις αυτές αποσκοπούν στην προστασία των θαλάσσιων πάρκων, στην αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας και της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και στην επιτήρηση κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών, όπως τα υποθαλάσσια καλώδια και τα δίκτυα μεταφοράς δεδομένων και ενέργειας.
Κλείνοντας, ο υπουργός υπογράμμισε τη σημασία της καλλιέργειας κουλτούρας πρόληψης στην κοινωνία, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στην υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων από τους ιδιοκτήτες και στα προβλεπόμενα πρόστιμα σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, ως μέτρο περιορισμού του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Στ. Κωνσταντάς: Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσα από την εποπτεία της ΤτΕ
Στην ανάγκη να υπάρξει ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στα ακραία φυσικά φαινόμενα που εκδηλώνονται πλέον με μεγαλύτερη ένταση και συχνότητα αναφέρθηκε ο Σταύρος Κωνσταντάς, Διευθυντής Διεύθυνσης Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης στην Τράπεζα της Ελλάδος, επισημαίνοντας ότι στην Ελλάδα μόλις το 4% των κινδύνων που συνδέονται με φυσικές καταστροφές είναι ασφαλισμένοι.
Οι φυσικές καταστροφές, ανέφερε, δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στον χρόνο και στον χώρο, αλλά εκδηλώνονται με τη μορφή μαζικών ζημιών, επιβαρύνοντας σημαντικά οικονομίες και κοινωνίες.
Οι πυρκαγιές του 2021 έφεραν την Ελλάδα στην 7η θέση παγκοσμίως ως προς τη ζημιά ανά κάτοικο. Το 2023 αποτέλεσε τη δυσκολότερη χρονιά των τελευταίων ετών, λόγω των εκτεταμένων πυρκαγιών και της κακοκαιρίας Daniel, με τις συνολικές ζημιές να εκτιμώνται μεταξύ 2,5 και 5 δισ. ευρώ. Από αυτό το ποσό, οι αποζημιώσεις της εγχώριας ασφαλιστικής αγοράς ανήλθαν σε περίπου 400 εκατ. ευρώ, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του κόστους επιβαρύνθηκε ο κρατικός προϋπολογισμός και τα ελληνικά νοικοκυριά.
Τα φορολογικά κίνητρα που έχουν θεσπιστεί κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις. Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει και το Παρατηρητήριο Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών, συμβάλλοντας στη συστηματική παρακολούθηση των κινδύνων και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Η κλιματική αλλαγή πυροδοτεί ολοένα και πιο ακραία καιρικά φαινόμενα, προκαλώντας τεράστιες οικονομικές απώλειες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ζημιές που συνδέονται με το κλίμα ξεπέρασαν τα 145 δισ. ευρώ την τελευταία δεκαετία, ενώ οι οικονομικές απώλειες αυξάνονται με ρυθμό περίπου 2% ετησίως.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες στους οποίους επικεντρώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος:
Ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ασφαλιστικής αγοράς: Στόχος είναι η διασφάλιση ότι οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις διαθέτουν επαρκή κεφάλαια, ισχυρή διαχείριση κινδύνων και ανθεκτικά επιχειρησιακά μοντέλα για να ανταποκρίνονται στα ολοένα και συχνότερα ακραία φαινόμενα. Σημειώνεται ότι η ελληνική αγορά είναι επί του παρόντος επαρκώς κεφαλαιοποιημένη.
Ενδυνάμωση της επίγνωσης κινδύνου: Αυτός ο άξονας αφορά την ανάπτυξη της ασφαλιστικής κουλτούρας και της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης των πολιτών, καθώς και τη βελτίωση της διαφάνειας των ασφαλιστικών προϊόντων για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή.
Ενίσχυση μηχανισμών περιορισμού του κενού ασφαλιστικής προστασίας: Προωθείται η ανάπτυξη νέων μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ κράτους και ιδιωτικής ασφαλιστικής αγοράς (Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα), καθώς οι κρατικοί πόροι μόνοι τους δεν επαρκούν για την πλήρη κάλυψη των ζημιών από καταστροφικά γεγονότα.
Υποστήριξη βιώσιμου ασφαλιστικού πλαισίου: Ο άξονας αυτός επιδιώκει τη μετάβαση από ένα μοντέλο αποσπασματικής αποζημίωσης σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πρόληψης, ασφάλισης και αποτελεσματικής διαχείρισης κινδύνων για ένα ανθεκτικό ασφαλιστικό οικοσύστημα.
Δ. Μαζαράκης: Κρίσιμο στοιχείο δημοσιονομικής πολιτικής η ασφαλισιμότητα
Την ασφαλισιμότητα των κινδύνων από φυσικές καταστροφές ως κρίσιμο στοιχείο για τη δημοσιονομική πολιτική ανέδειξε ο Δημήτρης Μαζαράκης, Αντιπρόεδρος στην Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ) & Διευθύνων Σύμβουλος της Εθνικής Ασφαλιστικής από το βήμα του συνεδρίου του NatCat Summit 2026.
Επεσήμανε ότι αν χαθεί η ασφαλισιμότητα των κινδύνων θα επηρεαστούν πολυεπίπεδα η κοινωνία και η αναπτυξιακή πολιτική της οικονομίας. Με το κενό προστασία στην Ευρώπη και ακόμα περισσότερο στην Ελλάδα να παραμένει μεγάλο η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, έχει εκπονήσει σχέδιο-πρόταση για τη δημιουργία ενός pool για τις επιχειρήσεις υψηλής επικινδυνότητας. Αντίστοιχη πρόβλεψη θα μπορούσε να υπάρξει και για τις κατοικίες.
Αναγκαίες προϋποθέσεις για την οικοδόμηση της ανθεκτικότητας της χώρας είναι η παροχή περισσότερων φορολογικών κινήτρων, επενδύσεις στις υποδομές, η ευαισθητοποίηση των πολιτών, αλλά και σύγχρονο πλαίσιο κανόνων και ελέγχων.
Σημαντικά δεδομένα καταγράφει το NatCat Monitor της ΕΑΕΕ που συγκεντρώνει στοιχεία από ασφαλισμένες ζημιές. Από το 1993 μέχρι το 2025 έχουν σημειωθεί 59 καταστροφικά γεγονότα και 56.000 αποζημιωθείσες ζημιές. Καταγράφονται 3-5 σοβαρά περιστατικά φυσικών καταστροφών κάθε χρόνο.
Διαστημική και θαλάσσια τεχνολογία στη μάχη της πρόληψης
Τον ρόλο των διαστημικών τεχνολογιών, της παρατήρησης της Γης και της επιστημονικής έρευνας στη βελτίωση της πρόβλεψης και της διαχείρισης φυσικών καταστροφών ανέδειξε η συζήτηση με τίτλο «Προβλέποντας τις Καταστροφές – Διαστημική Τεχνολογία, Παρατήρηση της Γης και το Μέλλον της Ανάλυσης Κινδύνων». Τη συζήτηση συντόνισε ο Αθανάσιος Κατσικίδης, αρθρογράφος της Καθημερινής.
Ο Χαράλαμπος Κοντοές, Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, υπογράμμισε ότι η επιστημονική κοινότητα έχει πλέον εισέλθει στην εποχή των μεγάλων δεδομένων, αξιοποιώντας τεράστιους όγκους πληροφοριών από δορυφόρους και άλλα συστήματα παρατήρησης για την καταγραφή και ανάλυση φυσικών καταστροφών. Όπως τόνισε, «Η διαχείριση της κρίσης για μένα και τους επιστήμονες είναι πριν συμβεί το γεγονός», επισημαίνοντας ότι η αξία των δορυφορικών δεδομένων δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας καταστροφής όταν εκδηλωθεί, αλλά επεκτείνεται κυρίως στην πρόληψη και την εκτίμηση κινδύνου. Σημείωσε ακόμη ότι η αυξανόμενη συχνότητα των ακραίων φαινομένων δημιουργεί νέες προκλήσεις για τα υφιστάμενα μοντέλα, τα οποία καλούνται να προσαρμοστούν σε συνθήκες διαφορετικές από εκείνες πάνω στις οποίες είχαν αρχικά σχεδιαστεί.
Αναφερόμενος ειδικότερα στις πυρκαγιές, ο κ. Κοντοές τόνισε ότι η αξία των δορυφορικών δεδομένων επίσης επεκτείνεται και στο στάδιο της πρόληψης. Όπως ανέφερε, η ύπαρξη ιστορικών δεδομένων πολλών δεκαετιών επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των μοτίβων κινδύνου και τη δημιουργία εργαλείων που μπορούν να υποστηρίξουν τον έγκαιρο σχεδιασμό και την προετοιμασία. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus, επισημαίνοντας ότι πέρα από την υποστήριξη κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής, διαθέτει σημαντικές δυνατότητες εκτίμησης κινδύνου και χαρτογράφησης ευπαθών περιοχών μέσω εξειδικευμένων υπηρεσιών ανάλυσης και αποκατάστασης.
Ο Εμμανουήλ Ράμμος, Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, ανέδειξε τον στρατηγικό ρόλο των διαστημικών υποδομών στην υποστήριξη της πολιτικής προστασίας και της δημόσιας διοίκησης. Όπως εξήγησε, το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος εργάζεται για την ανάπτυξη εθνικών δορυφορικών δυνατοτήτων που μπορούν να παρέχουν κρίσιμα δεδομένα σε φορείς και υπουργεία, υποστηρίζοντας τόσο την πρόληψη όσο και τη διαχείριση φυσικών καταστροφών. Παράλληλα, στάθηκε στη σημασία των δορυφορικών επικοινωνιών και της δορυφορικής πλοήγησης σε περιπτώσεις όπου οι επίγειες υποδομές δεν είναι διαθέσιμες λόγω ακραίων γεγονότων.
Ο κ. Ράμμος υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα διαθέτει πλέον την απαραίτητη ωριμότητα για την επεξεργασία και αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι απαιτείται να έχουν οριστεί οι προδιαγραφές ώστε οι φορείς να μπορούν να αξιοποιούν άμεσα τα δεδομένα αυτά στην πρόληψη, στη διαχείριση και στην αποτίμηση φυσικών καταστροφών. Αναφέρθηκε ακόμη στο εθνικό πρόγραμμα μικροδορυφόρων, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι οι νέες υποδομές θα συμβάλλουν στην ανίχνευση πυρκαγιών, στην παρακολούθηση του περιβάλλοντος και στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας στον διαστημικό τομέα.
Η Παρασκευή Νομικού, Καθηγήτρια Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, εστίασε στη συμβολή των νέων τεχνολογιών σε ό,τι αφορά την εξερεύνηση και κατανόηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Όπως ανέφερε, η χρήση ρομποτικών σκαφών και υποθαλάσσιων συστημάτων επιτρέπει την ακριβέστερη χαρτογράφηση του βυθού, τη συλλογή δειγμάτων και τη μελέτη γεωλογικών διεργασιών που συνδέονται με τη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Αναφερόμενη στα ηφαίστεια, η κ. Νομικού σημείωσε ότι «τα ηφαιστειακά συστήματα εκπέμπουν συχνά προειδοποιητικά σήματα, όπως σεισμικές δονήσεις και μεταβολές θερμοκρασίας, τα οποία μπορούν να καταγραφούν και να αναλυθούν». Τόνισε, ωστόσο, ότι η παρακολούθηση των υποθαλάσσιων ηφαιστείων παραμένει πιο σύνθετη και απαιτεί εξειδικευμένες υποδομές και εξοπλισμό. Ως παράδειγμα ανέφερε την πρόσφατη σεισμική κρίση στη Σαντορίνη, κατά τη διάρκεια της οποίας η επιστημονική κοινότητα κατέγραφε και χαρτογραφούσε σε πραγματικό χρόνο την κίνηση του μάγματος, αξιοποιώντας δεδομένα από εξειδικευμένα όργανα παρακολούθησης.
Η τοπική αυτοδιοίκηση και η ιδιωτική ασφάλιση στο επίκεντρο
Σε μια κρίσιμη συζήτηση για την αντιμετώπιση των ακραίων φυσικών φαινομένων και τη διαχείριση της επόμενης μέρας, ο Δήμαρχος Γλυφάδας, Γιώργος Παπανικολάου, και ο πρόεδρος του ΕΕΑ, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, ανέλυσαν τις προκλήσεις και τις αναγκαίες παρεμβάσεις από τη δική τους σκοπιά.
Ο Δήμαρχος Γλυφάδας εστίασε στην εμπειρία που έχει αποκτήσει η πόλη από πρόσφατα φαινόμενα, όπως η πλημμύρα της 21ης Ιανουαρίου, η θαλάσσια ρύπανση από το μαζούτ της Σαλαμίνας και οι έντονες χιονοπτώσεις.
Υπογράμμισε ότι η κλιματική κρίση επιβάλλει τη χρήση της τεχνολογίας, όπως θερμικές κάμερες και συστήματα πολιτικής προστασίας, ενώ τόνισε την ανάγκη για μετεωρολογικούς σταθμούς με μεγαλύτερη εγγύτητα ώστε να υπάρχει ακριβής αξιολόγηση των φαινομένων.
Ως παράδειγμα επιτυχημένης παρέμβασης, ανέφερε το νέο Κοιμητήριο Γλυφάδας στον Υμηττό, όπου η κατασκευή μιας μεγάλης λεκάνης απορροής βάσει ειδικής υδραυλικής μελέτης απέτρεψε την καταστροφή της περιοχής από φερτά υλικά στην πρόσφατη πλημμύρα.
Ο μελλοντικός σχεδιασμός του Δήμου εστιάζει πλέον σε έργα «ορεινής υδρονομίας» με τη χρήση συρμάτινων διχτυών και λεκάνες ανάσχεσης ψηλά στο βουνό, ώστε να συγκρατούνται τα υλικά και το νερό πριν φτάσουν στον αστικό ιστό.
Από την πλευρά του, ο κ. Χατζηθεοδοσίου έθεσε το ζήτημα της ασφαλιστικής συνείδησης και επεσήμανε τη θεμελιώδη διαφορά νοοτροπίας μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης, σημειώνοντας ότι στη χώρα μας το πρώτο ερώτημα μετά από μια καταστροφή είναι «τι θα δώσει το κράτος», ενώ στην Ευρώπη είναι «τι θα δώσουν οι ασφαλιστικές».
Έφερε ως παράδειγμα την Κύπρο, η οποία διαθέτει κτηματολόγιο από το 1918 και παρουσιάζει υψηλότερα ποσοστά ασφάλισης λόγω διαφορετικής οργάνωσης και κινήτρων.
Άσκησε κριτική στα ανεπαρκή κίνητρα της πολιτείας, όπως η έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ, την οποία χαρακτήρισε πολύ μικρή, προτείνοντας ποσοστά κοντά στο 40% για να ενθαρρυνθούν οι πολίτες.
Παράλληλα, εντόπισε «παραθυράκια» στη νομοθεσία για την υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων με τζίρο άνω των 500.000 ευρώ, τονίζοντας ότι αν δύο εταιρείες αρνηθούν την κάλυψη, η επιχείρηση μπορεί να αποφύγει την ασφάλιση, κάτι που η πολιτεία πρέπει να διορθώσει.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του στα ανασφάλιστα δημόσια και δημοτικά κτίρια (π.χ. γυμναστήρια), χαρακτηρίζοντας την κατάσταση παράλογη, καθώς σε περίπτωση καταστροφής το κόστος επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τον φορολογούμενο.
Τέλος, προειδοποίησε ότι το κρατικό επίδομα των 5.000 ευρώ είναι απλώς ένα βοήθημα και δεν αρκεί για να ξαναχτιστεί μια επιχείρηση ή ένα σπίτι, φέρνοντας ως παράδειγμα τις ανεπανόρθωτες ζημιές στη Θεσσαλία, όπου το κόστος άγγιξε τα 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ και πολλές μικρές επιχειρήσεις που δεν ήταν ασφαλισμένες καταστράφηκαν οριστικά.
Δ. Παπαστεργίου: Έξυπνες πόλεις με συνεργασία πολιτείας και δήμων
Η σύγχρονη τεχνολογία αναβαθμίζει την πολιτική προστασία και τα μέσα στη διαχείριση του ρίσκου όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές στην Ελλάδα. O Δημήτρης Παπαστεργίου, Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αναφέρθηκε στη χρήση των ανοιχτών δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης ως απαραίτητα εργαλεία για τη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμες καταστάσεις. Όπως είπε ο ψηφιακός μετασχηματισμό των δήμων σε «έξυπνες πόλεις» είναι μία πραγματικότητα και στην Ελλάδα τρέχουν τρία διαφορετικά προγράμματα χρηματοδότησης αξίας 400 εκατ. ευρώ. Ο απώτερος σκοπός των τεχνολογιών αυτών είναι η διασφάλιση μεγαλύτερης ασφάλειας και η παροχή καλύτερης ποιότητας ζωής στους πολίτες. Η επιτυχία των έξυπνων πόλεων εξαρτάται από την κοινή προσπάθεια και την ευθύνη τόσο της πολιτείας όσο και των δήμων να υλοποιήσουν τα προγράμματα και να υιοθετήσουν νέους τρόπους λειτουργίας
Iδιαίτερη έμφαση δίνεται στο νέο πρόγραμμα μικροδορυφόρων, το οποίο επιτρέπει την επιτήρηση της χώρας σε πραγματικό χρόνο για την έγκαιρη πρόληψη πυρκαγιών και πλημμυρών. Παράλληλα, εξετάζεται η εξέλιξη του αριθμού 112 και η σημασία των ψηφιακών πλατφορμών, όπως αυτή για τον καθαρισμό των οικοπέδων, στην ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας. Ο Υπουργός υπογράμμισε τη χρήση των ανοιχτών δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης ως απαραίτητα εργαλεία για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων υπό πίεση. Επιπλέον, αναφέρθηκε στον ψηφιακό μετασχηματισμό των δήμων σε «έξυπνες πόλεις» . Τέλος, ανέδειξε την ανάγκη για ανθεκτικές υποδομές επικοινωνίας που παραμένουν λειτουργικές ακόμα και στις πιο αντίξοες καιρικές συνθήκες. Η λειτουργία των έξυπνων πόλεων βασίζεται στην ύπαρξη αισθητήρων για τη λήψη πληροφορίας και στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη λήψη έξυπνων αποφάσεων. Σημαντικό ρόλο παίζει η πλατφόρμα data.gov.gr, η οποία διαθέτει πλέον 22.000 ανοιχτά σύνολα δεδομένων (datasets), συμπεριλαμβανομένων μετεωρολογικών και online στοιχείων. Χρήσιμες πληροφορίες για τη λειτουργία των πόλεων μπορούν να αντληθούν ακόμη και από κάμερες σε διαβάσεις πεζών. Ως παράδειγμα δήμου με αξιοσημείωτα αποτελέσματα αναφέρεται ο Δήμος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης (3Β). Η επιτυχία τους εξαρτάται από την κοινή προσπάθεια και την ευθύνη τόσο της πολιτείας όσο και των δήμων να υλοποιήσουν τα προγράμματα και να υιοθετήσουν νέους τρόπους λειτουργίας
«Ανάχωμα» στις φυσικές καταστροφές η κουλτούρα ασφάλισης
Η έλλειψη ασφαλιστικής συνείδησης και εκπαίδευσης για τις επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών, η αντίληψη πως οι επιπτώσεις καθώς και ο έλεγχος για την εφαρμογή των μέτρων που εφαρμόζονται, όπως η υποχρεωτικότητα ασφάλισης για τις επιχειρήσεις, παίζουν καθοριστικό ρόλο στο μεγάλο κενό προστασίας της περιουσίας στην Ελλάδα. Το ζήτημα της ενημέρωσης για την προστασία της περιουσίας και των υποδομών και την αξιοποίηση εργαλείων δεδομένων που παρέχουν πληρέστερη πληροφόρηση για ακραία γεγονότα ανέλυσαν σε συζήτηση του NatCat Summit 2026 ο Πάνος Κούβαλης Γενικός Διευθυντής Λειτουργιών (COO) στην Interamerican Group,
Ο Πάνος Κούβαλης Γενικός Διευθυντής Λειτουργιών (COO) στην Interamerican Group, ο Peter Hangen Επικεφαλής Κλάδου Κατασκευών στην Starr Europe Insurance Limited και ο Νίκος Γαβρίλης Διευθυντής Επικοινωνίας του Συνδέσμου Ελλήνων Μεσιτών Ασφαλίσεων
συμμετέχοντας σε πάνελ στο NatCat Summit 2026. Οι ομιλητές αναφέρθηκαν στην ανάγκη σχεδιασμού πολιτικής κινήτρων για την ενίσχυση της κουλτούρας ασφάλισης για τις υποδομές, τις κατοικίες και τις επιχιερήσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Κούβαλη «1 στους 2 πολίτες δεν πιστεύει ότι μπορεί να πληγεί από σεισμό, 2 στους 3 θεωρούν ότι δεν τους αφορά ένα πλημμυρικό φαινόμενο, μόλις το 30% ψάχνει για ασφάλιση κατοικίας και λιγότερο από το 20% των σπιτιών είναι ασφαλισμένο». Μίλησε για την ανάγκη δεδομένων που οδηγούν αφενός σε σχεδιασμό της πρόληψης και αφετέρου δικαιότερη τιμολόγηση. «Όταν έγινε ο Ιανός το 2020 είδαμε πολλές ζημιές στην Καρδίτσα και στις καταγραφές οι κάτοικοι δήλωσαν ότι ανά 5-10 χρόνια έχουν ζημιές. Κάναμε μία συνεργασία με το Αστεροκσοπείο της Αθήνας και αποτυπώσαμε τον κίνδυνο της πλημμύρας με δεδομένα». Η Interamerican επίσης συνεργάζεται με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης για τη δημιουργία μίας καινούριας εκδοχής των χαρτών για την επικινδυνότητα της πυρκαγιάς».
Ο Peter Hangen τάχθηκε υπέρ της υποχρεωτικότητας της ασφάλισης για την περιουσία αλλά και τις δημόσιες υποδομές και αναφερόμενος στην μεγάλη καταστροφή του Ντάνιελ επισήμανε ότι πρέπει να σχεδιάζεται η ανθεκτικότητα με βάση τα σύγχρονα δεδομένα. Ο
Νίκος Γαβρίλης ανέδειξε το θέμα της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με την προστασία της περιουσίας που απαιτεί μία δυναμική δράση, προκειμένου να ενισχυθεί η κουλτούρα γύρω από την ιδιωτική ασφάλιση. Μιλώντας για το ρόλο της τεχνολογίας τόνισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη συμβάλλει σημαντικά στο έργο της ασφαλιστικής και διαμεσολαβητικής αγοράς, ωστόσο ο ρόλος του ανθρώπου παραμένει αναντικατάστατος και αυτόν αποτυπώνεται και σε έρευνες.
Επιμερίζοντας τον κίνδυνο: Ο ενισχυμένος ρόλος δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην αντιμετώπιση καταστροφών
Τη σημασία της στρατηγικής συνεργασίας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης ανέλυσαν οι κ.κ. Χρίστος Δήμας, Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, η Sabine-Marie Eldracher, Σύμβουλος Climate Change Solutions Advisory, Strategy & Innovation στη Munich Re, και ο Ερρίκος Μοάτσος, Διευθύνων Σύμβουλος στην ERGO Ασφαλιστική.
Ο κ. Μοάτσος τόνισε ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες αναλαμβάνουν πλέον έναν πρόσθετο ρόλο, αυτόν του διαχειριστή κινδύνου, εξελίσσοντας τη δράση τους πέρα από την απλή παροχή αποζημιώσεων. Εξήγησε ότι το μεγάλο ασφαλιστικό κενό (protection gap), το οποίο παραμένει ιδιαίτερα αισθητό, οφείλεται στην έλλειψη κατανόησης του κινδύνου από τους πολίτες. Φέροντας ως παράδειγμα την Καλιφόρνια, όπου η ασφαλιστική κάλυψη φτάνει μόλις το 15%, σημείωσε ότι οι πολίτες τείνουν να πιστεύουν ότι μια χαμηλή πιθανότητα εμφάνισης ενός φαινομένου ισούται με μηδενική πιθανότητα, θεωρώντας έτσι την ασφάλιση ως ένα περιττό κόστος που πρέπει να αποφευχθεί. Υπογράμμισε ότι ο κλάδος μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά καθοδηγώντας τους πολίτες για την προστασία των περιουσιών τους μέσω της εκπαίδευσης, της ενημέρωσης και της πρόληψης.
Η κα Eldracher επεσήμανε ότι δεν υπάρχει ένα «τέλειο μοντέλο» παγκοσμίως, αλλά η Ελλάδα μπορεί να διδαχθεί από τη διεθνή εμπειρία εστιάζοντας στη μείωση της έκθεσης και της τρωτότητας απέναντι στους κινδύνους. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη για συνεπείς οικοδομικούς κανονισμούς και στη σημασία της κοινής χρήσης δεδομένων, στοιχείο που συχνά απουσιάζει από τον σχεδιασμό πολλών χωρών. Ανέφερε ως επιτυχημένο παράδειγμα την Ελβετία, όπου η στενή συνεργασία των δημόσιων αρχών με τις ασφαλιστικές εταιρείες στη διαχείριση πληροφοριών υποδομής επέτρεψε την αποτελεσματική αντιμετώπιση κινδύνων, όπως οι σεισμοί και οι κατολισθήσεις. Μάλιστα, υπενθύμισε το χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας μεγάλης πτώσης βράχων στην Ελβετία τον περασμένο Μάιο, όπου χάρη στην ορθή αξιοποίηση της πληροφορίας, ένα ολόκληρο χωριό εκκενώθηκε έγκαιρα χωρίς να υπάρξουν θύματα.
Ο κ. Δήμας παραδέχθηκε ότι κανένα κράτος στον κόσμο δεν είναι σε θέση να υποστηρίξει πλήρως τους πολίτες σε ακραίες συνθήκες, όπως οι κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias», χωρίς τη συνδρομή του ιδιωτικού τομέα. Χαρακτήρισε ως απολύτως απαραίτητη την εμπλοκή των ιδιωτών και έκανε ειδική μνεία στην εξαιρετική συνεργασία που υπήρξε μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος για τη νομοθέτηση προληπτικών μέτρων. Υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη θεσπίσει φορολογικά κίνητρα (μείωση του ΕΝΦΙΑ) για τους πολίτες που ασφαλίζουν τις περιουσίες τους, προκειμένου να ενισχυθεί η κουλτούρα της πρόληψης και της προστασίας.
Δημόσια ενημέρωση και κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων
Η Lucia Bevere, Senior Catastrophe Data Analyst & Vice President στο Swiss Re Institute έδωσε το παγκόσμιο στίγμα, σημειώνοντας ότι η έκθεση σε κινδύνους αυξάνεται λόγω της αστικοποίησης και της επέκτασης των υποδομών σε ευάλωτες περιοχές, όπως παραποτάμιες ζώνες και δασικά όρια. Ειδικά για τη Νότια Ευρώπη και την Ελλάδα, τόνισε ότι οι απώλειες αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη, αναφέροντας ως παράδειγμα τα «Medicane» (μεσογειακοί κυκλώνες) που τροφοδοτούνται από την άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας.
Ο Κωνσταντίνος Καρτάλης, Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος και Κλίματος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, προχώρησε σε μια ηχηρή προειδοποίηση: «Έχουμε χτίσει και οργανώσει τη χώρα για ένα κλίμα που δεν υπάρχει πια». Εξήγησε ότι στην Ελλάδα αντιμετωπίζουμε πέντε κύριους κινδύνους (πυρκαγιές, πλημμύρες, καύσωνες, ξηρασία, άνοδο στάθμης θάλασσας), με τις δασικές πυρκαγιές να παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη αύξηση λόγω των «συνδυασμένων φαινομένων» (ταυτόχρονος καύσωνας και ξηρασία). Ο κ. Καρτάλης υπογράμμισε την ανάγκη να σχεδιάζουμε υποδομές με βάση το κλίμα της επόμενης 20ετίας και όχι του σήμερα, ενώ καυτηρίασε τη στατιστική «1 στα 100 χρόνια», η οποία δημιουργεί εφησυχασμό, προτείνοντας μια πιο άμεση επικοινωνία του κινδύνου προς τους πολίτες.
Από την πλευρά της τοπικής αυτοδιοίκησης, ο Δήμαρχος Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, Δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, εισήγαγε την έννοια της «τρωτότητας» των υποδομών, όπως τα ξεπερασμένα δίκτυα ομβρίων που δεν μπορούν να διαχειριστούν τον όγκο νερού των σύγχρονων καταιγίδων. Περιέγραψε την εμπειρία από τις «ξηρές καταιγίδες» που προκαλούν πολλαπλές εστίες φωτιάς από κεραυνούς και τόνισε ότι η τεχνολογία, όπως τα drones με θερμικές κάμερες και η Τεχνητή Νοημοσύνη, είναι πλέον απαραίτητα εργαλεία για να κερδίζεται ο κρίσιμος χρόνος των πρώτων λεπτών. Ωστόσο, επισήμανε το κενό στους πόρους και το προσωπικό της πολιτικής προστασίας στους Δήμους.
Ο Απόστολος Αϊλαμάκης, Γενικός Διευθυντής, Chief Strategy & Transformation Officer στην Εθνική Ασφαλιστική εστίασε στην αλλαγή νοοτροπίας. «Η πρόληψη δημιουργείται όταν η κατανόηση μετατρέπεται σε δράση», ανέφερε, τονίζοντας ότι πρέπει να ξεπεράσουμε την «προκατάληψη της αισιοδοξίας» (ότι τίποτα κακό δεν θα συμβεί σε εμάς). Πρότεινε οι ασφαλιστικές εταιρείες να λειτουργούν ως «συνεργάτες ανθεκτικότητας», προσφέροντας απλές λύσεις και κίνητρα σε όσους λαμβάνουν μέτρα προστασίας. Η τεχνολογία μπορεί εδώ να λειτουργήσει ως «ψηφιακός σύμβουλος», μετατρέποντας τη μαζική πληροφορία σε εξατομικευμένη προειδοποίηση και καθοδήγηση.
Η συζήτηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η θωράκιση της χώρας απαιτεί τη σύγκλιση επιστημονικών δεδομένων, σύγχρονης τεχνολογίας και μιας νέας ασφαλιστικής κουλτούρας, ώστε η ενημέρωση να μην μένει στα λόγια, αλλά να γίνεται πράξη ανθεκτικότητας.
Κατανοώντας το τοπίο των φυσικών καταστροφών στην Ελλάδα
Τη σημασία της χαρτογράφησης των φυσικών κινδύνων, της αξιοποίησης των δεδομένων και της ενίσχυσης της ασφαλιστικής κάλυψης για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των φυσικών καταστροφών ανέδειξε η συζήτηση με τίτλο «Κατανοώντας το Τοπίο των Φυσικών Καταστροφών στην Ελλάδα».
Ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Κατσαφάδος, υπογράμμισε ότι η χώρα έχει πραγματοποιήσει «τεράστια άλματα» περνώντας σε μια ολιστική διαχείριση που βασίζεται σε τρεις πυλώνες: την πρόληψη, την επιχειρησιακή αντιμετώπιση και την κρατική αρωγή/αποκατάσταση. Σημείωσε ότι πλέον η συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα είναι θεσμοθετημένη, ενώ για πρώτη φορά ο επιχειρησιακός βραχίονας ενισχύεται από περισσότερους από 10.000 εθελοντές.
Ο κ. Κατσαφάδος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τονίζοντας ότι με τη νέα νομοθεσία η χρηματοδότηση των δήμων συνδέεται άμεσα με την κατάθεση σχεδίων πρόληψης. Παράλληλα, ανακοίνωσε τη δημιουργία της Επιτροπής Πλημμυρικού Κινδύνου και την αξιοποίηση επτά νέων ραντάρ που θα επιτρέψουν τη χαρτογράφηση του κινδύνου σε όλη την επικράτεια μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ». Τέλος, αναφέρθηκε στην υποχρεωτικότητα της ασφάλισης για επιχειρήσεις με τζίρο άνω των 500.000 ευρώ από τον Ιούνιο του 2025, επισημαίνοντας ότι το κράτος δεν μπορεί πλέον να σηκώνει μόνο του το δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος, όπως στην περίπτωση του Daniel που θα κοστίσει πάνω από 3 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό η κυβέρνηση εξετάζει την παροχή πρόσθετων κνήτρων μεσα από προγράμματα αναπτυξιακά ή το “Εξοικονομώ”.
Ο καθηγητής Μιλτιάδης Νεκτάριος παρουσίασε μια αποκαλυπτική εικόνα για το «ασφαλιστικό κενό» στην Ελλάδα, η οποία καταλαμβάνει την 80ή θέση παγκοσμίως σε δείκτη διείσδυσης της ασφάλισης. Απέδωσε το φαινόμενο αυτό στην έλλειψη συστηματικού σχεδιασμού και θεσμών, προτείνοντας ως μόνη βιώσιμη λύση την υποχρεωτική ασφάλιση με ξεχωριστό ασφαλιστήριο.
Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την Τουρκία, η οποία μετά το 1999 δημιούργησε έναν από τους πιο πετυχημένους ασφαλιστικούς οργανισμούς παγκοσμίως, διαθέτοντας πλέον αποθεματικά 8 δισ. δολαρίων. Ο κ. Νεκτάριος πρότεινε τη θέσπιση ενός κρατικού φορέα ασφάλισης φυσικών καταστροφών που θα διαχειρίζεται «αποθέματα εξισορρόπησης» και θα εκδίδει ομόλογα καταστροφών. Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα θα μπορούσε να αποκτήσει ασφαλιστική ικανότητα έως 4 δισ. ευρώ, καλύπτοντας πλήρως ακόμα και καταστροφές μεγέθους του σεισμού του 1999. Για τις «μη ασφαλίσιμες» επιχειρήσεις, πρότεινε το μοντέλο των «Fair plans», δηλαδή κοινοπραξιών ασφαλιστικών εταιρειών.
Ο Δημοσθένης Τσακνιάς εστίασε στην κρίσιμη σημασία της πληροφορίας, επισημαίνοντας ότι στην Ελλάδα υπάρχουν δεδομένα, αλλά είναι κατεκεrματισμένα, ανομοιογενή και συχνά απροσπέλαστα. Τόνισε ότι πολλοί φορείς αρνούνται να μοιραστούν τα στοιχεία τους, κάτι που δυσχεραίνει την ακριβή ποσοτικοποίηση του κινδύνου.
Σύμφωνα με τον κ. Τσακνιά, η ασφάλιση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως μηχανισμός τιμολόγησης, αλλά ως ένα στρατηγικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου που υποστηρίζει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων. Ζήτησε την τυποποίηση των δεδομένων και τη σταθερή ροή χρηματοδότησης για την καταγραφή τους, καθώς συχνά οι διαδικασίες σταματούν όταν λήγουν τα επιδοτούμενα προγράμματα. Κατέληξε ότι οι επενδύσεις στην πρόληψη μπορούν να μειώσουν το ρίσκο μακροχρόνια, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της κοινωνίας.
Πώς η κλιματική κρίση αναδιαμορφώνει την προστασία των υποδομών
Σε έναν κόσμο που δεν μιλάμε πια απλώς για κλιματική αλλαγή, αλλά για μια κατάσταση μόνιμης κρίσης, η προστασία των κρίσιμων υποδομών και η διαχείριση των υδάτινων πόρων αναδεικνύονται σε ζητήματα εθνικής επιβίωσης. Αυτό ήταν το κεντρικό συμπέρασμα της συζήτησης με τίτλο «Νερό, Κλιματική Αλλαγή και Ανθεκτικότητα».
H Δρ. Κατερίνα Παναγοπούλου (ΕΥΔΑΠ) και ο κ. Κωνσταντίνος Σεμερτζόγλου (HDI Global SE) ανέλυσαν πώς η κλιματική κρίση μεταμορφώνει το επιχειρησιακό και ασφαλιστικό τοπίο.
Η Ασφαλιστική αγορά μπροστά σε πρωτοφανή δεδομένα
Ο κ. Σεμερτζόγλου παρουσίασε σημαντικά στοιχεία για τις φυσικές καταστροφές. Οι αποζημιώσεις από πλημμυρικά φαινόμενα τα τελευταία 3 χρόνια στην Ελλάδα ισοδυναμούν με εκείνες των προηγούμενων 30 ετών. Παρά την αύξηση της επικινδυνότητας (σεισμοί, δασικές πυρκαγιές, καύσωνες), η ασφαλιστική συνείδηση παραμένει χαμηλή, με το 80% των κατοικιών να παραμένει ανασφάλιστο.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της HDI Global SE τόνισε την ανάγκη για υποχρεωτικότητα στην ασφάλιση και παροχή κινήτρων, σημειώνοντας ότι μια μεγαλύτερη ασφαλιστική βάση θα οδηγούσε σε χαμηλότερα ασφάλιστρα. Παράλληλα, έκανε μια έκκληση για την εκπαίδευση των μελλοντικών γενιών, προτείνοντας την εισαγωγή της «ασφαλιστικής επιστήμης» στα σχολεία, ώστε οι μελλοντικοί πολίτες να κατανοούν τη σημασία της πρόληψης.
Το Μάθημα από το Καλλιμάρμαρο
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές της συζήτησης ήταν η αναφορά στη μελέτη της HDI για το Παναθηναϊκό Στάδιο. Η εκτίμηση κινδύνου για τα επόμενα 10, 30 και 100 χρόνια ανέδειξε την εκπληκτική αντοχή των αρχαίων δομών. Μνημεία όπως το Καλλιμάρμαρο επιδεικνύουν μια διαχρονική ανθεκτικότητα που συχνά ξεπερνά τις σύγχρονες κατασκευές, οι οποίες σχεδιάζονται με ορίζοντα μόλις 50 ετών. Ωστόσο, ακόμα και εκεί, η μελέτη πρότεινε μέτρα βελτίωσης, ειδικά για τον κίνδυνο πυρκαγιάς λόγω της γειτνίασης με δασώδεις εκτάσεις.
Η πρόκληση με την ύδρευση
Για την ΕΥΔΑΠ, η ανθεκτικότητα δεν είναι μια θεωρητική έννοια αλλά μια καθημερινή μάχη. Με ένα δίκτυο 14 εκατομμυρίων μέτρων σωληνώσεων κάτω από την Αττική και αγωγούς που μεταφέρουν νερό από τη Δυτική Ελλάδα, ο οργανισμός χαρακτηρίζεται ως «κρίσιμη οντότητα». Όπως εξήγησε η Δρ. Παναγοπούλου, οποιαδήποτε δυσλειτουργία αγγίζει άμεσα την υγεία και τη ζωή των πολιτών.
Οι απειλές είναι πλέον πολυεπίπεδες. Η κλιματική κρίση πλήττει την ποσότητα και την ποιότητα του νερού, ενώ ακραία φαινόμενα, όπως οι πλημμύρες, καταπονούν το έδαφος και τις υποδομές. Μάλιστα, η ανθεκτικότητα συνδέεται πλέον άρρηκτα και με την κυβερνοασφάλεια. Οι εταιρείες νερού αποτελούν στόχο επιθέσεων που σκοπεύουν στην αλλοίωση μετεωρολογικών δεδομένων και μοντέλων ποιότητας, καθιστώντας τη θωράκιση των ψηφιακών συστημάτων εξίσου κρίσιμη με τη συντήρηση των αγωγών.
Η συζήτηση έκλεισε με μια κοινή διαπίστωση: η κλιματική κρίση δεν αφήνει περιθώρια για απάθεια. Είτε πρόκειται για θεσμικούς φορείς που διαχειρίζονται το νερό, είτε για επιχειρήσεις και ιδιώτες που πρέπει να προστατεύσουν την περιουσία τους, η ανάληψη ευθύνης είναι μονόδρομος. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «κάποιοι πρέπει να σηκώσουν τα μανίκια», καθώς η ανθεκτικότητα δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα στον 21ο αιώνα.
Δημόσιες υποδομές υπό πίεση
Οι δημόσιες υποδομές εκτίθενται ολοένα και περισσότερο στην αυξανόμενη ένταση και συχνότητα των φυσικών καταστροφών. Την ανάγκη ενίσχυσης τους απέναντι στις ολοένα συχνότερες και εντονότερες φυσικές καταστροφές συζήτησαν με συντονιστή το Χρήστο Γαβαλά, δημοσιογράφο της Morax Media, ο Σταύρος Δημόπουλος, Ειδικός Απεσταλμένος της FUEDI, ο Αλέξανδρος Στεφανάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής στη Σχολή Χημικών και Περιβαλλοντικών Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης και Διευθυντής του Εργαστηρίου Τεχνολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος, και ο Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, Γενικός Διευθυντής Χρηματοδοτικών Προϊόντων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Ο καθηγητής Αλέξανδρος Στεφανάκης υπογράμμισε την ανάγκη μετάβασης από τις παραδοσιακές κατασκευές από τσιμέντο σε πράσινες υποδομές που βασίζονται στην οικολογική μηχανική. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα της πόλης The Woodlands στο Τέξας, όπου οι περιοχές που είχαν σχεδιαστεί με βάση τη φυσική διαχείριση υδάτων άντεξαν στις πλημμύρες ενός τυφώνα, ενώ οι νεότερες «γκρι» υποδομές υπέστησαν τεράστιες ζημιές. Τόνισε ότι η πρόληψη απαιτεί πολύ λιγότερα χρήματα από την αποκατάσταση. Εστίασε στη σημασία της συντήρησης των υφιστάμενων έργων και στον σχεδιασμό για το μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη τον κλιματικό κίνδυνο.
Ο κ. Σταύρος Δημόπουλος επισήμανε ότι η καταστροφή δεν προκαλείται μόνο από το φαινόμενο αυτό καθ' εαυτό, αλλά από την έλλειψη προετοιμασίας και σχεδιασμού. Παρομοίασε την κατάσταση με την κουλτούρα των Ιαπώνων στους σεισμούς, σημειώνοντας ότι στην Ελλάδα ο κόσμος συχνά αιφνιδιάζεται γιατί δεν έχει εκπαιδευτεί ανάλογα. Ανέφερε ότι η κλιματική αλλαγή είναι πλέον ορατή μέσα από τα νούμερα και τις συνέπειές της, καθιστώντας αναγκαία τη συνεργασία όλων των φορέων. Υποστήριξε ότι η ανθεκτικότητα πρέπει να γίνει υπόθεση λειτουργίας της ίδιας της κοινωνίας και όχι απλώς ένας τεχνικός όρος.
Ο κ. Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ανέλυσε πώς τα χρηματοδοτικά εργαλεία μπορούν να επανεκκινήσουν την οικονομία μιας πληγείσας περιοχής. Ανέφερε ένα εντυπωσιακό στατιστικό: για κάθε 1 ευρώ δημόσιου πόρου που διοχετεύεται μέσω της Τράπεζας, επιστρέφουν στο ΑΕΠ 3,58 ευρώ. Όσον αφορά στη στήριξη στη Θεσσαλία, είπε για το πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις της Θεσσαλίας με χαμηλότοκα δάνεια, πως το 75% των οποίων ήταν άτοκα, καλύπτοντας άμεσα τις διαθέσιμες πιστώσεις. Τόνισε ότι η Τράπεζα δεν δίνει μόνο χρήματα, αλλά παρέχει και υποχρεωτική εκπαιδευτική υποστήριξη στους μικρομεσαίους επιχειρηματίες για τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων.
Το πάνελ κατέληξε ότι η θωράκιση της χώρας απαιτεί μια νέα νοοτροπία που συνδυάζει τον πράσινο σχεδιασμό, την κοινωνική ετοιμότητα και τα έξυπνα χρηματοδοτικά εργαλεία, ώστε οι υποδομές να μην είναι απλώς λειτουργικές, αλλά πραγματικά ανθεκτικές στο μέλλον.
Η οικονομία των φυσικών καταστροφών
Στην καρδιά των σύγχρονων προκλήσεων που θέτει η κλιματική κρίση, η συζήτηση για την «Οικονομία των Φυσικών Καταστροφών» ανέδειξε την επιτακτική ανάγκη για έναν ριζικό επανασχεδιασμό του τρόπου με τον οποίο το κράτος, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες αντιμετωπίζουν τους φυσικούς κινδύνους. Όπως υπογραμμίστηκε από τους συμμετέχοντες, οι κρίσεις δεν αποτελούν πλέον σπάνια φαινόμενα αλλά μια μόνιμη καθημερινότητα που απαιτεί αντανακλαστική ετοιμότητα και στρατηγική κατανομή πόρων. Η ελληνική πολιτεία έχει ήδη ξεκινήσει τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, εντάσσοντας ειδικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης που καλύπτουν την περίοδο έως το 2030.
Η κυρία Οικονόμου, εκπροσωπώντας το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, περιέγραψε τη μεταστροφή της εθνικής στρατηγικής προς την ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Όπως τόνισε, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων έχει πλέον ενσωματώσει ένα ειδικό πρόγραμμα αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, το οποίο ξεκίνησε το 2021 με προϋπολογισμό 800 εκατ. ευρώ και εκτινάχθηκε στα 3 δισεκατομμύρια ευρώ λόγω των αυξημένων αναγκών. Η στρατηγική για την περίοδο 2021-2030 εστιάζει σε τρεις πυλώνες:
Άμεση αποκατάσταση υποδομών ώστε να καταστούν λειτουργικές και ασφαλείς αμέσως μετά την καταστροφή.
Κρατική και στεγαστική αρωγή για την άμεση ενίσχυση επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως η δημιουργία ειδικού λογαριασμού για ταχύτερες πληρωμές και η ενεργοποίηση του Μητρώου Συντήρησης Υποδομών, που υποχρεώνει τους φορείς να προϋπολογίζουν το κόστος συντήρησης για δεκαετίες.
Ο κ. Χασάπης, εστιάζοντας στον τομέα των εξαγωγών, υπογράμμισε ότι παρά τις διαδοχικές κρίσεις (COVID, πόλεμοι, φυσικές καταστροφές), οι ελληνικές εξαγωγές επέδειξαν αξιοσημείωτη αντοχή, σημειώνοντας σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι οι φυσικές καταστροφές επηρεάζουν άμεσα τις εφοδιαστικές αλυσίδες. «Αν το φορτηγό δεν είναι εκεί τη Δευτέρα στις 8:00 το πρωί, τη δεύτερη φορά θα σε πετάξουν έξω από την αγορά», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας τη σημασία των οδικών δικτύων και των λιμανιών.
Επιπλέον, σημείωσε ότι οι καταστροφές σε γειτονικές χώρες μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία (π.χ. η αύξηση των ελληνικών εξαγωγών ακτινιδίων μετά τις καταστροφές στην Ιταλία). Οι ελληνικές επιχειρήσεις, εξήγησε, προετοιμάζονται μέσω διεθνών πιστοποιήσεων, οι οποίες συχνά απαιτούν την ύπαρξη ασφάλισης και υπάρχει έντονος προβληματισμός για το κόστος συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, που μπορεί να πλήξει την ανταγωνιστικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έναντι κολοσσών όπως η Κίνα και η Ινδία.
Ο κ. Ρούσσης, μίλησε για το χαμηλό ποσοστό ασφάλισης στην Ελλάδα. Εξήγησε ότι οι καταναλωτές συχνά βλέπουν την ασφάλιση ως περιττό κόστος, θεωρώντας ότι «κακώς πληρώνουν» αν δεν συμβεί η καταστροφή. Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των ασφαλισμένων ακινήτων αφορά υποχρεώσεις προς τις τράπεζες, με τους ιδιοκτήτες συχνά να μην γνωρίζουν καν τις καλύψεις τους.
Για τη μείωση αυτού του κενού, πρότεινε:
Την καθιέρωση ισχυρών κινήτρων ή υποχρεωτικότητας, καθώς η «κουλτούρα» σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χτίστηκε πάνω σε οργανωμένα συστήματα και όχι απλώς στην εκπαίδευση.
Την αξιοποίηση της ασφάλισης ως εργαλείου πρόληψης, καθώς οι εταιρείες διαθέτουν δεδομένα και μπορούν να επιβάλλουν μέτρα ασφαλείας (π.χ. συστήματα πυρόσβεσης) πριν την ανάληψη του κινδύνου.
Τη συνεργασία κράτους και ασφαλιστικής αγοράς για ένα ξεκάθαρο πλαίσιο που θα εμπνέει εμπιστοσύνη στον πολίτη.
Η συζήτηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κρίσεις δεν είναι πλέον σπάνια φαινόμενα αλλά μέρος της καθημερινότητας. Η θωράκιση της χώρας απαιτεί ταχύτητα, επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές και μια νέα εθνική προσέγγιση στη διαχείριση του κινδύνου.
